Inleiding
Eswatini, een kleine, door land omgeven monarchie in zuidelijk Afrika, functioneert binnen een uniek juridisch en constitutioneel kader dat bepalend is voor haar betrekkingen met de internationale gemeenschap via het sluiten van verdragen. Naarmate de globalisering toeneemt, wordt het voor staten steeds belangrijker om verdragen te sluiten en internationale verplichtingen na te komen, zonder daarbij af te wijken van hun binnenlandse rechtsstructuren. Dit artikel onderzoekt het verdragssluitingsproces van Eswatini, met de nadruk op het evenwicht tussen de grondwettelijke bepalingen en de internationale verplichtingen. Het onderzoekt de juridische mechanismen waarmee Eswatini verdragen sluit, de aard van zijn benadering van het internationaal recht (monistisch of dualistisch) en de implicaties van zijn verhouding tot fundamentele internationale rechtsinstrumenten zoals het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969. De analyse heeft tot doel duidelijkheid te verschaffen over de wijze waarop Eswatini omgaat met het snijvlak tussen nationale soevereiniteit en mondiale samenwerking, en biedt inzichten voor andere staten die met dit land internationale overeenkomsten aangaan.
Grondwettelijk kader voor het sluiten van verdragen in Eswatini
De grondwet van het Koninkrijk Eswatini, die in 2005 is aangenomen, fungeert als de hoogste wet van het land en vormt het fundamentele juridische kader voor de internationale betrekkingen van het land, met inbegrip van het sluiten van verdragen. De grondwet beschrijft de verdeling van bevoegdheden tussen de staatsmachten en bakent de procedures af waarmee de staat bindende internationale overeenkomsten kan aangaan. De belangrijkste bepalingen met betrekking tot het sluiten van verdragen zijn voornamelijk te vinden in hoofdstuk V, dat betrekking heeft op de uitvoerende macht, en hoofdstuk VI, dat betrekking heeft op de wetgevende macht. Deze bepalingen zorgen voor een duidelijke afbakening van de bevoegdheden tussen de koning, als staatshoofd, en het parlement, wat een weerspiegeling is van het monarchale systeem van Eswatini, gecombineerd met parlementaire controle.
Artikel 238 van de grondwet van Eswatini gaat expliciet in op de rol van het land in de internationale betrekkingen. Dit artikel verleent de uitvoerende macht, onder leiding van de koning, de bevoegdheid om buitenlandse zaken te regelen, met inbegrip van het ondertekenen van verdragen. Meer bepaald bepaalt artikel 238, lid 1, dat de koning, in overleg met de regering, het voorrecht behoudt om internationale overeenkomsten aan te gaan. Deze bepaling onderstreept de centrale rol van de vorst in het buitenlands beleid, een kenmerk dat geworteld is in de traditionele bestuursstructuren van Eswatini. De Grondwet legt echter ook beperkingen op aan deze bevoegdheid door onder bepaalde omstandigheden parlementaire betrokkenheid te vereisen, waardoor wordt gewaarborgd dat het sluiten van verdragen in overeenstemming is met de nationale belangen en de wettelijke normen.
Artikel 238, lid 2, verduidelijkt verder dat elke door de regering aangegane internationale overeenkomst door het parlement moet worden geratificeerd of goedgekeurd indien deze aanzienlijke nationale middelen met zich meebrengt, gevolgen heeft voor bestaande wetten of financiële verplichtingen oplegt aan de staat. Deze vereiste voegt een democratisch element toe aan het proces van het sluiten van verdragen en zorgt ervoor dat belangrijke internationale verbintenissen worden onderworpen aan toetsing door gekozen vertegenwoordigers. Zo moeten verdragen die wijzigingen in de binnenlandse wetgeving of aanzienlijke begrotingstoewijzingen vereisen, door het parlement worden goedgekeurd, wat een evenwicht weerspiegelt tussen de uitvoerende macht en het toezicht door de wetgevende macht.
Bovendien houdt artikel 2 van de Grondwet, waarin de voorrang van de Grondwet wordt bevestigd, in dat elk door Eswatini gesloten verdrag in overeenstemming moet zijn met de grondwettelijke beginselen. Indien een verdragsbepaling in strijd is met de Grondwet, is het onwaarschijnlijk dat deze binnen het binnenlandse rechtsstelsel afdwingbaar is zonder grondwetswijzigingen. Dit beginsel onderstreept het belang van het afstemmen van internationale verplichtingen op nationale rechtsnormen, een punt dat opnieuw aan de orde zal komen bij de bespreking van het monistische of dualistische karakter van het rechtsstelsel van Eswatini.
In de praktijk begint het verdragssluitingsproces in Eswatini met onderhandelingen die worden gevoerd door vertegenwoordigers van de uitvoerende macht, vaak via het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Internationale Samenwerking. Zodra er overeenstemming is bereikt, wordt het ontwerpverdrag ter goedkeuring aan de koning voorgelegd. Als het verdrag valt onder de categorieën die zijn omschreven in artikel 238, lid 2, wordt het vervolgens ter ratificatie aan het parlement voorgelegd. Na ratificatie wordt het verdrag op internationaal niveau bindend voor de staat, hoewel voor de binnenlandse toepasbaarheid ervan wellicht verdere wetgevende maatregelen nodig zijn, zoals zal worden besproken in het volgende hoofdstuk over de omzetting van verdragen in nationaal recht.
Monistische of dualistische benadering: het standpunt van Eswatini ten aanzien van het internationaal recht
Een cruciale vraag om het verdragssluitingsproces van Eswatini te begrijpen, is of het land een monistische of dualistische benadering hanteert ten aanzien van de verhouding tussen internationaal recht en nationaal recht. Het monisme gaat ervan uit dat internationaal recht en nationaal recht één enkel rechtssysteem vormen, waarbij internationale verdragen na ratificatie automatisch bindend zijn binnen de nationale rechtsorde. Het dualisme daarentegen beschouwt het internationaal recht en het nationaal recht als afzonderlijke systemen, waarbij verdragen via specifieke wetgevende of uitvoerende maatregelen in nationaal recht moeten worden omgezet voordat ze binnen het land kunnen worden afgedwongen (Cassese, 2005).
Het rechtskader van Eswatini sluit nauwer aan bij een dualistische benadering, zoals blijkt uit de grondwettelijke bepalingen inzake het sluiten van verdragen en de praktische stappen die nodig zijn om verdragen binnenlands rechtskracht te verlenen. Hoewel artikel 238 van de grondwet de uitvoerende macht de bevoegdheid verleent om verdragen te sluiten, is er geen expliciete bepaling die stelt dat verdragen bij ratificatie automatisch deel gaan uitmaken van het nationale recht. In plaats daarvan wijzen de vereiste van parlementaire goedkeuring in bepaalde gevallen, evenals de noodzaak van uitvoeringswetgeving om verdragsverplichtingen op nationaal niveau ten uitvoer te leggen, op een scheiding tussen internationale verbintenissen en binnenlandse wettelijke verplichtingen.
Als Eswatini bijvoorbeeld een verdrag sluit dat wijzigingen in bestaande wetten of de totstandkoming van nieuwe wettelijke kaders vereist, moeten dergelijke wijzigingen via parlementaire wetgeving worden vastgesteld. Dit proces sluit aan bij dualistische beginselen, waarbij het internationaal recht niet rechtstreeks in het binnenlandse rechtsstelsel doordringt zonder een tussenliggende omzettingswet. Deze benadering wordt verder versterkt door artikel 2 van de Grondwet, waarin de voorrang van de Grondwet boven alle andere wetten wordt vastgelegd, wat inhoudt dat internationale overeenkomsten moeten voldoen aan grondwettelijke normen en het nationale recht niet terzijde mogen schuiven zonder de juiste wetgevende maatregelen.
Het dualistische standpunt van Eswatini heeft belangrijke gevolgen voor de manier waarop verdragen in nationaal recht worden omgezet. Zodra een verdrag door het parlement is geratificeerd, is de regering op grond van het internationaal recht verplicht haar verplichtingen na te komen. Om deze verplichtingen echter afdwingbaar te maken binnen de rechtbanken of bestuurssystemen van Eswatini, moeten de relevante verdragsbepalingen vaak via uitvoeringswetgeving in nationaal recht worden omgezet. Dit proces zorgt ervoor dat internationale verplichtingen worden afgestemd op de nationale wetgeving en binnen de binnenlandse context afdwingbaar zijn. Zo kunnen verdragen op het gebied van mensenrechten of handel bijvoorbeeld vereisen dat het parlement specifieke wetten aanneemt om de binnenlandse praktijken in overeenstemming te brengen met internationale normen.
Hoewel de dualistische benadering van Eswatini een duidelijk mechanisme biedt om de soevereiniteit over binnenlandse juridische aangelegenheden te handhaven, kan dit soms leiden tot vertragingen of inconsistenties bij de uitvoering van internationale verplichtingen. Als het parlement traag is met het aannemen van uitvoeringswetgeving of als er politieke weerstand bestaat tegen bepaalde verdragsverplichtingen, kan dit het vermogen van de staat om het internationaal recht na te leven belemmeren. Deze spanning onderstreept het belang van effectieve coördinatie tussen de uitvoerende en wetgevende macht om ervoor te zorgen dat verdragen niet alleen worden geratificeerd, maar ook daadwerkelijk in het nationale recht worden opgenomen.
Omzetting van verdragen in nationaal recht
Het proces waarbij verdragen in Eswatini in nationaal recht worden omgezet, verloopt volgens een gestructureerd maar soms complex traject vanwege de dualistische rechtsopvatting van het land. Zoals eerder opgemerkt, worden verdragen niet automatisch onderdeel van het nationale recht bij ratificatie. In plaats daarvan zijn er specifieke wetgevende of bestuurlijke maatregelen nodig om ze binnen het land afdwingbaar te maken. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de mechanismen waarmee verdragsverplichtingen worden geïmplementeerd en op de uitdagingen die met dit proces gepaard gaan.
Zodra een verdrag is geratificeerd overeenkomstig artikel 238 van de Grondwet, moet in de volgende stap worden beoordeeld of de bepalingen ervan wijzigingen in bestaande wetten of de totstandkoming van nieuwe rechtsinstrumenten vereisen. Indien dergelijke wijzigingen noodzakelijk zijn, stelt de uitvoerende macht, doorgaans via de betrokken ministeries, wetgeving op om de binnenlandse wetgeving in overeenstemming te brengen met de vereisten van het verdrag. Dit wetsontwerp wordt vervolgens ter bespreking en goedkeuring aan het parlement voorgelegd. Zo vereisen de verplichtingen van Eswatini in het kader van regionale handelsovereenkomsten, zoals die binnen de Southern African Development Community (SADC), vaak wijzigingen in douane- of economische regelgeving, die via parlementaire procedures moeten worden goedgekeurd.
In gevallen waarin een verdrag geen wetswijzigingen vereist – zoals overeenkomsten inzake diplomatieke betrekkingen of niet-bindende intentieverklaringen – kan de uitvoerende macht het verdrag ten uitvoer leggen door middel van bestuurlijke maatregelen. Maar zelfs in deze gevallen moeten de grondbeginselen van de Grondwet, met name die welke betrekking hebben op mensenrechten en de rechtsstaat zoals vastgelegd in hoofdstuk III, worden geëerbiedigd. Dit waarborgt dat alle internationale verbintenissen in overeenstemming zijn met de wettelijke en culturele normen van Eswatini.
Een uitdaging bij de tenuitvoerlegging van verdragen in Eswatini is de capaciteit van parlementaire en bestuurlijke instanties om complexe internationale verplichtingen na te komen. Beperkte middelen, in combinatie met de complexiteit van het afstemmen van internationale normen op de lokale context, kunnen leiden tot vertragingen of een onvolledige tenuitvoerlegging. Bovendien houdt de dualistische benadering in dat personen of entiteiten in Eswatini zich niet rechtstreeks op verdragsbepalingen kunnen beroepen voor binnenlandse rechtbanken, tenzij die bepalingen in de nationale wetgeving zijn opgenomen. Dit kan een kloof creëren tussen internationale verplichtingen en binnenlandse rechtsmiddelen, met name op gebieden zoals mensenrechten of milieubescherming.
Ondanks deze uitdagingen heeft Eswatini zich ingespannen om zijn internationale verplichtingen na te komen door middel van wetshervormingen en beleidsinitiatieven. Zo heeft de toetreding van het land tot internationale mensenrechtenverdragen geleid tot de invoering van nationale wetten die gericht zijn op de bescherming van kwetsbare groepen, hoewel het tempo en de reikwijdte van de uitvoering variëren. Het dualistische kader, dat de nationale soevereiniteit in stand houdt, vereist robuuste mechanismen om te waarborgen dat internationale verdragen niet louter symbolisch zijn, maar tastbare gevolgen hebben binnen het land.
Eswatini en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969)
Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) uit 1969 vormt een hoeksteen van het internationaal recht en wordt vaak aangeduid als het „verdrag over verdragen”. Het biedt uitgebreide richtlijnen voor het sluiten, interpreteren, wijzigen en beëindigen van verdragen tussen staten. Het VCLT, dat op 23 mei 1969 werd aangenomen en op 27 januari 1980 in werking trad, codificeert het internationaal gewoonterecht en fungeert als een cruciaal kader voor de regulering van de praktijk van het sluiten van verdragen wereldwijd (Verenigde Naties, 1980).
Eswatini is echter geen partij bij het VCLT. Volgens de meest recente beschikbare gegevens heeft Eswatini het verdrag noch ondertekend, noch geratificeerd. Deze situatie roept vragen op over de manier waarop het land het sluiten van verdragen benadert zonder formeel de regels van het VCLT te volgen, en of het internationaal gewoonterecht, zoals dat in delen van het VCLT tot uiting komt, nog steeds van invloed is op zijn praktijken. Veel niet-partijen bij het VCLT, waaronder grote staten zoals de Verenigde Staten, erkennen aanzienlijke delen van het verdrag als herformuleringen van het internationaal gewoonterecht, die bindend zijn voor alle staten, ongeacht hun ratificatiestatus (Wikipedia, 2023).
Voor Eswatini betekent het feit dat het VCLT niet is geratificeerd niet noodzakelijkerwijs dat het land de internationale normen negeert. De praktijk van het land op het gebied van het sluiten van verdragen, zoals geregeld in de grondwet, sluit in grote lijnen aan bij de fundamentele beginselen van het internationaal recht, zoals pacta sunt servanda (overeenkomsten moeten worden nagekomen), dat een hoeksteen vormt van het VCLT krachtens artikel 26. De deelname van Eswatini aan regionale en bilaterale overeenkomsten duidt op een impliciete naleving van de gewoonterechtelijke regels inzake het sluiten en uitvoeren van verdragen, ook al is het land niet formeel gebonden aan het VCLT zelf.
Het feit dat Eswatini niet formeel is toegetreden tot het VCLT heeft gevolgen voor andere staten die verdragen met Eswatini willen sluiten. Ten eerste onderstreept dit het belang van inzicht in het binnenlandse rechtskader van Eswatini, met name de grondwettelijke bepalingen van artikel 238, om te waarborgen dat overeenkomsten naar behoren worden geratificeerd en uitgevoerd. Andere staten moeten zich ervan bewust zijn dat de dualistische benadering van Eswatini vereist dat verdragen via wetgevende maatregelen in nationaal recht worden omgezet, wat van invloed kan zijn op de tijdigheid en de zekerheid van de tenuitvoerlegging. Door in een vroeg stadium van het verdragsproces contact op te nemen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Internationale Samenwerking van Eswatini kunnen procedurele vereisten worden verduidelijkt en kan worden gewaarborgd dat de afstemming op de nationale wetgeving plaatsvindt.
Ten tweede: hoewel de gedetailleerde bepalingen van het VCLT inzake de uitlegging van verdragen (artikelen 31-33) of de beëindiging ervan (artikelen 54-64) wellicht niet rechtstreeks bindend zijn voor Eswatini, zullen de beginselen van het internationaal gewoonterecht die in deze artikelen tot uiting komen, waarschijnlijk als leidraad dienen bij onderhandelingen en geschillenbeslechting. Andere staten dienen bij het sluiten van verdragen met Eswatini ervan uit te gaan dat het proces zal worden geschraagd door gewoonterechtelijke normen, zoals goede trouw en wederzijdse instemming. Het opstellen van duidelijke, ondubbelzinnige verdragsteksten en het instellen van mechanismen voor overleg en geschillenbeslechting kunnen mogelijke misverstanden als gevolg van het feit dat Eswatini geen partij is bij het VCLT, helpen voorkomen.
Ten slotte kan het feit dat Eswatini het VCLT niet heeft geratificeerd, voor andere staten als waarschuwing dienen met betrekking tot de diversiteit aan kaders voor het sluiten van verdragen binnen de internationale gemeenschap. Het benadrukt de noodzaak van flexibiliteit en zorgvuldigheid bij internationale onderhandelingen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat naast internationale normen ook nationale juridische procedures worden gerespecteerd. Voor staten die gewend zijn om met VCLT-partijen te werken, kan de samenwerking met Eswatini extra inspanningen vergen om verwachtingen en procedurele benaderingen op elkaar af te stemmen.
Een evenwicht vinden tussen grondwettelijke bepalingen en internationale verplichtingen
Het proces van het sluiten van verdragen in Eswatini illustreert de bredere uitdaging waarmee veel staten worden geconfronteerd bij het vinden van een evenwicht tussen nationale soevereiniteit en internationale samenwerking. Het grondwettelijk kader, dat is gebaseerd op het prerogatief van de koning krachtens artikel 238, weerspiegelt een historische en culturele voorkeur voor gecentraliseerd gezag op het gebied van buitenlandse zaken. De vereiste van parlementaire ratificatie in belangrijke gevallen zorgt echter voor een democratische controle, waardoor wordt gewaarborgd dat internationale verbintenissen in overeenstemming zijn met de nationale belangen. Dit evenwicht wordt verder bemoeilijkt door de dualistische benadering, waarbij binnenlands recht voorrang krijgt boven internationale verplichtingen, tenzij deze expliciet zijn opgenomen, waardoor de juridische autonomie van Eswatini wordt gewaarborgd.
Op internationaal niveau blijft Eswatini zich inzetten voor regionale en mondiale samenwerking en neemt het deel aan organisaties zoals de Afrikaanse Unie (AU) en de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC). Deze betrokkenheid getuigt van de bereidheid om zich aan te passen aan internationale normen, zelfs zonder formele toetreding tot instrumenten zoals het VCLT. De praktische uitvoering van verdragen binnen Eswatini stuit echter vaak op hindernissen als gevolg van beperkte middelen, vertragingen in de wetgevingsprocedure en de noodzaak om internationale normen in overeenstemming te brengen met de lokale realiteit. Zo heeft Eswatini weliswaar verschillende mensenrechtenverdragen geratificeerd, zoals het Afrikaanse Handvest inzake de rechten van de mens en de volkeren, maar blijft de binnenlandse handhaving van deze verplichtingen soms achter vanwege structurele uitdagingen.
De spanning tussen grondwettelijke bepalingen en internationale verplichtingen is niet uniek voor Eswatini, maar komt bijzonder sterk naar voren in een dualistisch stelsel met een sterke monarchale traditie. Om de doeltreffendheid van het verdragssluitingsproces te vergroten, zou Eswatini initiatieven voor capaciteitsopbouw kunnen overwegen voor parlementaire en bestuurlijke instanties, teneinde de omzetting van verdragen in binnenlands recht te stroomlijnen. Bovendien zou een grotere bewustwording bij het publiek en een grotere betrokkenheid van belanghebbenden bij het verdragssluitingsproces kunnen zorgen voor bredere maatschappelijke steun voor internationale verplichtingen, waardoor de weerstand tegen wetgevende hervormingen zou afnemen.
Voor de internationale gemeenschap onderstreept de aanpak van Eswatini het belang van geduld en culturele gevoeligheid bij verdragsonderhandelingen. Staten moeten erkennen dat de binnenlandse juridische procedures van niet-VCLT-partijen zoals Eswatini kunnen afwijken van internationale normen, waardoor een op maat gemaakte aanpak nodig is om wederzijds voordeel te waarborgen. Duidelijke communicatie en het opzetten van gezamenlijke toezichtmechanismen kunnen helpen om de kloof tussen de grondwettelijke vereisten van Eswatini en de internationale verwachtingen te overbruggen, waardoor duurzame en afdwingbare overeenkomsten worden bevorderd.
Conclusie
Het proces van het sluiten van verdragen in Eswatini is een complex samenspel van grondwettelijke bepalingen, culturele tradities en internationale ambities. De Grondwet van 2005, met name artikel 238, biedt een gestructureerd en toch evenwichtig kader voor het sluiten van verdragen, waarbij de primaire bevoegdheid bij de koning berust, terwijl voor belangrijke overeenkomsten parlementair toezicht is voorgeschreven. De dualistische benadering van het internationaal recht in het land zorgt ervoor dat verdragen niet automatisch binnenlands afdwingbaar zijn; er is wetgevende actie nodig om internationale verplichtingen om te zetten in nationale wetgeving. Dit waarborgt de soevereiniteit van Eswatini, maar brengt uitdagingen met zich mee wat betreft een tijdige en effectieve uitvoering.
Het feit dat Eswatini geen partij is bij het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969) heeft eveneens invloed op zijn internationale betrekkingen, waardoor andere staten genoodzaakt zijn rekening te houden met de binnenlandse rechtsprocedures van het land en zich te baseren op de beginselen van het internationaal gewoonterecht. Hoewel deze status het sluiten van effectieve verdragen niet in de weg staat, benadrukt het de diversiteit van de juridische kaders die de internationale betrekkingen regelen en het belang van flexibiliteit bij onderhandelingen.
Uiteindelijk biedt de ervaring van Eswatini waardevolle lessen voor het vinden van een evenwicht tussen grondwettelijke mandaten en internationale verplichtingen. Voor Eswatini zou het versterken van de binnenlandse capaciteit en de efficiëntie van de wetgeving het land beter in staat kunnen stellen om verdragen na te komen. Voor de internationale gemeenschap is het begrijpen en respecteren van de unieke juridische en culturele context van Eswatini essentieel voor het bevorderen van samenwerkingsovereenkomsten die voor beide partijen voordelig zijn. Naarmate de globalisering de interacties tussen staten blijft beïnvloeden, zullen dergelijke genuanceerde benaderingen van het sluiten van verdragen van cruciaal belang blijven voor het waarborgen van harmonie tussen nationale en internationale rechtsordes.
Referenties
- Cassese, A. (2005). Internationaal recht (2e editie). Oxford University Press.
- Grondwet van het Koninkrijk Eswatini (2005). Ontleend aan officiële overheidsbronnen.
- Verenigde Naties (1980). Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, 1969. Opgehaald van https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/1_1_1969.pdf
- Wikipedia (2023). Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht. Geraadpleegd via https://en.wikipedia.org/wiki/Vienna_Convention_on_the_Law_of_Treaties
[Aantal woorden: ongeveer 4.200]