Welkom bij OSTL: de Organisatie voor de Studie van het Verdragsrecht

Organisatie voor de Studie van het Verdragsrecht

Een internationale vereniging van wetenschappers, diplomaten en instellingen

Het verdragssluitingsproces van Dominica: constitutioneel kader en internationale verplichtingen

Inleiding

Het Gemenebest Dominica, een kleine eilandstaat in het Caribisch gebied, heeft een rechtsstelsel dat diep geworteld is in de Britse common law-traditie en dat gevormd is door zijn koloniale geschiedenis en het constitutionele kader van na de onafhankelijkheid. Als soevereine staat onderhoudt Dominica internationale betrekkingen door middel van het sluiten van verdragen, een proces dat de natie aan internationale verplichtingen bindt en tegelijkertijd een evenwicht zoekt tussen binnenlandse juridische en politieke overwegingen. Dit artikel onderzoekt het verdragssluitingsproces van Dominica, met de nadruk op het constitutionele kader, de aanpak bij de omzetting van verdragen in nationaal recht en de verhouding tot het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969. Door deze aspecten te onderzoeken, werpt deze analyse licht op de wijze waarop Dominica omgaat met zijn internationale verplichtingen en biedt zij inzichten voor andere staten die met Dominica verdragsonderhandelingen voeren.

Het artikel is als volgt opgebouwd: ten eerste worden de grondwettelijke bepalingen beschreven die van toepassing zijn op het sluiten van verdragen in Dominica, waarbij specifiek wordt verwezen naar de relevante artikelen van de Grondwet van het Gemenebest van Dominica (1978). Ten tweede wordt onderzocht of Dominica een monistische of dualistische benadering van het internationaal recht hanteert en hoe verdragen in het nationale recht worden omgezet. Ten derde wordt de status van Dominica ten aanzien van het VCLT 1969 beoordeeld en worden de implicaties van deze status voor andere landen besproken. Ten slotte biedt het een vergelijkend perspectief en aanbevelingen om soepele verdragsvormingsprocessen met Dominica te waarborgen. Dit uitgebreide onderzoek heeft tot doel bij te dragen aan het academische discours over internationaal recht en verdragsvorming in kleine eilandstaten.

Grondwettelijk kader voor het sluiten van verdragen in Dominica

De wettelijke grondslag voor het verdragssluitingsproces van Dominica is verankerd in de grondwet, die op 3 november 1978 in werking trad, toen het land onafhankelijk werd van het Verenigd Koninkrijk. De grondwet legt de regeringsstructuur vast en beschrijft de scheiding der machten tussen de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht. Het sluiten van verdragen, als een vorm van internationale betrokkenheid, valt in de eerste plaats onder de bevoegdheid van de uitvoerende macht, hoewel er raakvlakken zijn met de wetgevende macht wanneer verdragen binnenlandse tenuitvoerlegging vereisen.

Hoofdstuk V van de Grondwet, dat betrekking heeft op de uitvoerende bevoegdheden, is van bijzonder belang voor het begrijpen van de bevoegdheid van Dominica om verdragen te sluiten. Artikel 64, lid 1, van de Grondwet verleent de uitvoerende bevoegdheid aan de president, die handelt op advies van het kabinet of van een door de premier aangewezen minister (Grondwet van het Gemenebest van Dominica, 1978). Hoewel de Grondwet de bevoegdheid tot het sluiten van verdragen niet expliciet vermeldt, wordt de in artikel 64, lid 1, vastgelegde uitvoerende bevoegdheid doorgaans geïnterpreteerd als inclusief de bevoegdheid om internationale overeenkomsten aan te gaan, aangezien dit valt onder het prerogatief van het voeren van buitenlandse zaken — een common law-beginsel dat is overgenomen uit het Britse systeem.

Voorts wordt in artikel 59 bepaald dat het kabinet, onder leiding van de premier, het belangrijkste orgaan is dat verantwoordelijk is voor de algemene leiding en het toezicht op de regering. Dit omvat de bevoegdheid om namens de staat te onderhandelen over verdragen en deze te ondertekenen. De premier of de minister van Buitenlandse Zaken vertegenwoordigt Dominica doorgaans bij internationale onderhandelingen, wat de centrale rol van de uitvoerende macht bij het sluiten van verdragen weerspiegelt. De grondwet schrijft echter geen specifieke procedure voor het onderhandelen over of het ondertekenen van verdragen voor, waardoor de uitvoerende macht in deze zaken over een zekere discretionaire bevoegdheid beschikt.

Hoewel de uitvoerende macht de primaire verantwoordelijkheid draagt voor het aangaan van verdragen, wordt de rol van het Parlement, zoals uiteengezet in hoofdstuk IV van de Grondwet, van groot belang wanneer verdragen wijzigingen in de binnenlandse wetgeving of de toewijzing van overheidsmiddelen vereisen. Artikel 41, lid 1, van de Grondwet stelt het Parlement aan als wetgevende macht, met de bevoegdheid om wetten vast te stellen ter wille van de vrede, de openbare orde en het goed bestuur van Dominica. Indien een verdrag verplichtingen oplegt die nieuwe wetgeving of wijzigingen in bestaande wetten noodzakelijk maken, is parlementaire goedkeuring vereist. Bovendien moeten krachtens artikel 46 financiële aangelegenheden, waaronder die welke voortvloeien uit verdragsverplichtingen, worden goedgekeurd via de begrotingswet, waardoor parlementaire controle op verdragsgerelateerde uitgaven wordt gewaarborgd.

In de praktijk weerspiegelt het verdragssluitingsproces van Dominica een systeem waarin de uitvoerende macht verdragen initieert en daarover onderhandelt, maar waarbij parlementaire betrokkenheid noodzakelijk is voor verdragen die gevolgen hebben voor het binnenlands recht of de overheidsfinanciën. Dit evenwicht tussen de uitvoerende en wetgevende macht zorgt ervoor dat internationale verbintenissen in overeenstemming zijn met de nationale belangen en het wettelijk kader. Het ontbreken van expliciete grondwettelijke bepalingen inzake het sluiten van verdragen kan echter leiden tot procedurele onduidelijkheden, aangezien het proces sterk steunt op conventies en de praktijk van de uitvoerende macht in plaats van op gecodificeerde regels.

Monistische of dualistische benadering: het standpunt van Dominica ten aanzien van het internationaal recht

Een cruciaal aspect om het verdragssluitingsproces van Dominica te begrijpen, is vaststellen of het land een monistische of dualistische benadering van het internationaal recht hanteert. Het monisme gaat ervan uit dat het internationaal recht en het nationaal recht één enkel rechtssysteem vormen, waarbij verdragen bij ratificatie automatisch in het nationaal recht worden opgenomen, zonder dat daarvoor aanvullende wetgevende maatregelen nodig zijn. Het dualisme daarentegen beschouwt het internationaal recht en het nationaal recht als afzonderlijke stelsels, waardoor verdragen via specifieke wetgevende maatregelen in het nationale recht moeten worden omgezet voordat ze binnen de staat rechtskracht hebben (Crawford, 2019).

Dominica hanteert een dualistische benadering, in overeenstemming met haar common law-traditie. In dualistische stelsels worden verdragen niet automatisch onderdeel van het nationale recht bij ratificatie of toetreding. In plaats daarvan moeten ze via een wet van het parlement worden opgenomen om binnen het nationale rechtsstelsel afdwingbaar te zijn. Deze benadering blijkt duidelijk uit het ontbreken van een grondwettelijke bepaling in Dominica die verdragen rechtstreekse werking in het nationale recht toekent. In tegenstelling tot sommige monistische staten, waar geratificeerde verdragen vanzelf uitvoerbaar zijn, vereist Dominica expliciete wetgevende maatregelen om internationale verplichtingen om te zetten in afdwingbare nationale wetten.

Het dualistische karakter van het rechtsstelsel van Dominica houdt in dat de uitvoerende macht weliswaar een verdrag kan sluiten en ratificeren, waardoor de staat op internationaal vlak gebonden is, maar dat dit niet automatisch rechten toekent of verplichtingen oplegt aan personen of entiteiten binnen Dominica. Als Dominica bijvoorbeeld een mensenrechtenverdrag sluit, zoals een verdrag in het kader van de Verenigde Naties, kunnen de bepalingen van dat verdrag niet rechtstreeks worden ingeroepen voor Dominicaanse rechtbanken, tenzij het parlement overeenkomstige wetgeving vaststelt. Dit beginsel is historisch vastgelegd in rechtsgebieden met het common law door middel van zaken zoals R v. Secretary of State for the Home Department, ex parte Brind (1991) in het Verenigd Koninkrijk, waarin werd benadrukt dat niet in de nationale wetgeving opgenomen verdragen geen directe rechtskracht hebben in het nationale recht (Shaw, 2017).

Het proces van omzetting van verdragen in Dominica omvat het opstellen en aannemen van wetgeving die de verplichtingen van het verdrag weerspiegelt. Dit wetgevingsproces, dat wordt geregeld door de artikelen 41-49 van de Grondwet, zorgt ervoor dat het parlement de inhoud van het verdrag bespreekt en goedkeurt voordat het onderdeel wordt van het nationale recht. In sommige gevallen kunnen verdragen via secundaire wetgeving of bestuursrechtelijke voorschriften in nationaal recht worden omgezet, indien het onderwerp onder bestaande machtigingswetten valt. Voor belangrijke verdragen, met name die welke grondrechten raken of aanzienlijke financiële verplichtingen met zich meebrengen, is doorgaans echter primaire wetgeving vereist.

De dualistische benadering in Dominica fungeert als een waarborg voor de nationale soevereiniteit en zorgt ervoor dat internationale verplichtingen niet zomaar voorrang krijgen boven binnenlandse juridische procedures of grondwettelijke beginselen zonder parlementaire instemming. Dit kan echter ook leiden tot vertragingen bij de uitvoering van internationale verplichtingen, aangezien het wetgevingsproces tijdrovend of politiek omstreden kan zijn. Bovendien bestaat er altijd een risico op niet-naleving van internationale verplichtingen als het parlement nalaat de benodigde wetgeving vast te stellen, waardoor Dominica mogelijk wordt blootgesteld aan internationale kritiek of juridische gevolgen.

Dominica en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969)

Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) uit 1969 wordt algemeen beschouwd als de hoeksteen van het internationale verdragenrecht en codificeert de gebruikelijke regels en procedures voor het sluiten, interpreteren en beëindigen van verdragen. Het VCLT, dat op 23 mei 1969 werd aangenomen en op 27 januari 1980 in werking trad, biedt een uitgebreid kader voor het sluiten van verdragen tussen soevereine staten. In januari 2018 hadden 116 staten het VCLT geratificeerd, hoewel vele andere staten de bepalingen ervan erkennen als een weerspiegeling van het internationaal gewoonterecht (Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, 1969).

Dominica is echter geen partij bij het VCLT van 1969. Volgens gegevens uit de Verdragensverzameling van de Verenigde Naties heeft Dominica het verdrag, voor zover uit de meest recente beschikbare gegevens blijkt, noch ondertekend noch geratificeerd. Deze status betekent niet noodzakelijkerwijs dat Dominica gevrijwaard is van de in het VCLT vastgelegde beginselen, aangezien veel van de bepalingen ervan – zoals die betreffende het sluiten, de geldigheid en de uitleg van verdragen – worden beschouwd als internationaal gewoonterecht en derhalve bindend zijn voor alle staten, ongeacht of zij het verdrag hebben geratificeerd (Brownlie, 2008). Zo worden regels met betrekking tot „pacta sunt servanda“ (verdragen moeten te goeder trouw worden nagekomen) en de uitleg van verdragen op grond van de artikelen 31 en 32 van het VCLT algemeen aanvaard als gewoonterechtelijke normen.

Dat Dominica het VCLT niet heeft geratificeerd, kan verschillende oorzaken hebben, waaronder de voor kleine eilandstaten kenmerkende beperkte capaciteit, het feit dat de noodzaak hiervan niet wordt ingezien gezien het gewoonterechtelijke karakter van veel bepalingen van het VCLT, of een voorzichtige houding ten aanzien van formele internationale verbintenissen. Niettemin sluiten de verdragsvormingsprocessen van Dominica in de praktijk over het algemeen aan bij de beginselen van het VCLT, aangezien deze de algemeen aanvaarde normen van het internationaal recht weerspiegelen. Zo worden door Dominica gesloten verdragen onderhandeld en ondertekend door bevoegde vertegenwoordigers, doorgaans afkomstig uit de uitvoerende macht, in overeenstemming met de artikelen 6 en 7 van het VCLT inzake volmachten en vertegenwoordiging.

De gevolgen van het feit dat Dominica geen partij is bij het VCLT zijn aanzienlijk voor andere staten die verdragsonderhandelingen voeren met het land. Ten eerste moeten andere staten erkennen dat, hoewel het VCLT voor Dominica formeel misschien niet bindend is, het internationaal gewoonterecht nog steeds de verdragsbetrekkingen regelt. Daarom blijft het van cruciaal belang dat algemeen aanvaarde beginselen, zoals die betreffende de uitleg van verdragen en de goede trouw, worden nageleefd. Ten tweede moeten staten zich ervan bewust zijn dat de dualistische benadering van Dominica binnenlandse wetgevende maatregelen vereist voor de tenuitvoerlegging van verdragen, wat gevolgen kan hebben voor de tijdschema’s en de handhaving van verdragsverplichtingen. Ten derde kunnen staten, bij gebrek aan formeel lidmaatschap van het VCLT, genoodzaakt zijn terug te vallen op bilaterale overeenkomsten of regionale kaders, zoals die in het kader van de Caribische Gemeenschap (CARICOM), om duidelijke procedurele regels vast te stellen voor het sluiten van verdragen met Dominica.

Vergelijkende inzichten en aanbevelingen voor het sluiten van verdragen met Dominica

Een vergelijking van het kader voor het sluiten van verdragen in Dominica met dat van andere kleine eilandstaten in het Caribisch gebied brengt zowel overeenkomsten als verschillen aan het licht. Veel CARICOM-lidstaten, zoals Jamaica en Trinidad en Tobago, hanteren eveneens een dualistische benadering vanwege hun common law-traditie. Sommige staten, zoals Barbados, beschikken echter over explicietere grondwettelijke bepalingen of wetten inzake het sluiten en omzetten van verdragen, wat zorgt voor meer procedurele duidelijkheid. Het feit dat Dominica vertrouwt op de prerogatieven van de uitvoerende macht en parlementaire goedkeuring zonder gedetailleerde grondwettelijke richtlijnen, kan uitdagingen opleveren bij het waarborgen van consistentie en transparantie in het verdragssluitingsproces.

Voor andere landen die verdragen met Dominica willen sluiten, zijn er verschillende praktische overwegingen. Ten eerste moeten onderhandelaars ervoor zorgen dat er met naar behoren gemachtigde vertegenwoordigers – doorgaans de premier of de minister van Buitenlandse Zaken – wordt onderhandeld, om problemen met de geldigheid volgens het internationaal recht te voorkomen. Ten tweede moeten staten, gezien het dualistische rechtssysteem van Dominica, rekening houden met mogelijke vertragingen bij de tenuitvoerlegging en samenwerken met de Dominicaanse autoriteiten om de noodzakelijke wetgevingsprocessen te vergemakkelijken. Ten derde kan, waar van toepassing, het gebruik van regionale kaders zoals CARICOM-overeenkomsten een gestructureerde context bieden voor verdragsbetrekkingen, met name op het gebied van handel, milieubescherming en veiligheid.

Daarnaast zouden andere staten Dominica moeten aanmoedigen om de ratificatie van het VCLT te overwegen, als een manier om zijn verbintenis aan internationale verdragsnormen te formaliseren. Hoewel het gewoonterecht een basis vormt, zou ratificatie een signaal zijn dat Dominica zich wil houden aan een gecodificeerd kader, wat zijn geloofwaardigheid in internationale onderhandelingen mogelijk zou versterken. Zolang een dergelijke ratificatie nog niet heeft plaatsgevonden, moeten staten zich baseren op gewoonterechtelijke beginselen en ervoor zorgen dat verdragsteksten duidelijke bepalingen bevatten inzake geschillenbeslechting en interpretatie, om onzekerheden als gevolg van het feit dat Dominica geen partij is, te beperken.

Vanuit beleidsoogpunt zou Dominica zelf baat kunnen hebben bij het opstellen van duidelijkere binnenlandse richtlijnen of wetgeving inzake het sluiten van verdragen. Het vastleggen van het proces voor onderhandeling, ratificatie en omzetting van verdragen in binnenlands recht zou de transparantie en verantwoordingsplicht vergroten, in lijn met de beste praktijken die in andere rechtsgebieden worden toegepast. Dergelijke hervormingen zouden ook het vermogen van Dominica kunnen versterken om tijdig aan internationale verplichtingen te voldoen, waardoor het risico op niet-naleving als gevolg van vertragingen in de wetgevingsprocedure wordt verminderd.

Uitdagingen en kansen in het verdragssluitingsproces van Dominica

Als kleine eilandstaat staat Dominica voor unieke uitdagingen bij het sluiten van verdragen. Door de beperkte personele en financiële middelen is het land vaak niet in staat om uitgebreide verdragsonderhandelingen te voeren of complexe internationale overeenkomsten ten uitvoer te leggen. Het dualistische systeem biedt weliswaar bescherming van de soevereiniteit, maar kan deze uitdagingen verergeren doordat het wetgevende maatregelen vereist die mogelijk vertraging oplopen als gevolg van politieke of administratieve knelpunten. Bovendien kan het ontbreken van expliciete grondwettelijke bepalingen inzake het sluiten van verdragen leiden tot onzekerheid of inconsistentie in de wijze waarop verdragen worden behandeld, met name wanneer opeenvolgende regeringen verschillende benaderingen hanteren ten aanzien van internationale verplichtingen.

Ondanks deze uitdagingen heeft Dominica mogelijkheden om haar kader voor het sluiten van verdragen te versterken. Initiatieven voor capaciteitsopbouw, ondersteund door regionale en internationale partners, kunnen het vermogen van de regering om effectief over verdragen te onderhandelen en deze ten uitvoer te leggen, vergroten. Zo zou technische bijstand van organisaties als de Verenigde Naties of CARICOM zich kunnen richten op het opleiden van ambtenaren op het gebied van verdragsrecht en het opstellen van verdragen. Daarnaast zouden bewustmakingscampagnes en overleg met belanghebbenden tijdens het verdragsvormingsproces kunnen zorgen voor meer binnenlandse steun voor internationale verplichtingen, waardoor de goedkeuring door de wetgever soepeler verloopt.

Een andere kans ligt in het benutten van het lidmaatschap van Dominica van regionale en internationale organisaties om haar stem in verdragsonderhandelingen meer gewicht te geven. Als lid van CARICOM en de Organisatie van Oost-Caribische Staten (OECS) kan Dominica samenwerken met andere kleine staten om collectieve overeenkomsten te sluiten die een antwoord bieden op gemeenschappelijke uitdagingen, zoals klimaatverandering en economische ontwikkeling. Deze partnerschappen kunnen de beperkte middelen van kleine staten helpen opvangen en ervoor zorgen dat verdragen worden afgestemd op de specifieke behoeften van de regio.

Conclusie

Het proces van het sluiten van verdragen in Dominica wordt bepaald door het constitutionele kader, de dualistische benadering van het internationaal recht en het feit dat het land geen partij is bij het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969). De grondwet verleent de president en het kabinet de uitvoerende bevoegdheid om te onderhandelen over verdragen en deze te sluiten, terwijl parlementaire goedkeuring vereist is voor de omzetting ervan in nationaal recht, hetgeen het dualistische systeem weerspiegelt waarin verdragen via wetgeving in het nationale recht moeten worden opgenomen. Hoewel Dominica geen ondertekenaar is van het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, blijft het gebonden aan het internationaal gewoonterecht, en sluit zijn verdragspraktijk over het algemeen aan bij de gevestigde normen. Deze status onderstreept echter het belang van duidelijke communicatie en procedurele waarborgen voor andere staten die met Dominica samenwerken bij het sluiten van verdragen.

De dualistische benadering zorgt ervoor dat Dominica de zeggenschap behoudt over de integratie van internationale verplichtingen in zijn rechtsstelsel, waardoor de nationale soevereiniteit wordt gewaarborgd. Dit brengt echter ook uitdagingen met zich mee wat betreft tijdige uitvoering en naleving. Voor andere landen is inzicht in het juridische kader en de beperkte middelen van Dominica essentieel voor effectieve verdragsonderhandelingen. Door Dominica aan te moedigen het VCLT te ratificeren en duidelijkere binnenlandse richtlijnen voor het sluiten van verdragen op te stellen, zou de betrokkenheid van het land bij het internationaal recht verder kunnen worden versterkt.

Uiteindelijk illustreert de ervaring van Dominica de complexiteit waarmee kleine eilandstaten worden geconfronteerd bij het vinden van een evenwicht tussen internationale verplichtingen en binnenlandse prioriteiten. Door procedurele onduidelijkheden aan te pakken en gebruik te maken van regionale partnerschappen kan Dominica zijn vermogen om verdragen te sluiten versterken, wat bijdraagt aan een robuustere integratie van het internationaal recht in zijn nationale rechtskader. Deze analyse biedt niet alleen andere staten inzicht in hoe zij met Dominica kunnen samenwerken, maar draagt ook bij aan bredere discussies over het sluiten van verdragen in postkoloniale en ontwikkelingslanden.

Referenties

  • Brownlie, I. (2008). Beginselen van internationaal publiekrecht (7e editie). Oxford University Press.
  • Grondwet van het Gemenebest Dominica. (1978). Ontleend aan officiële overheidsbronnen of juridische databases.
  • Crawford, J. (2019). Brownlie’s Principles of Public International Law (9e druk). Oxford University Press.
  • Shaw, M. N. (2017). Internationaal recht (8e ed.). Cambridge University Press.
  • Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht. (1969). Verdragenserie van de Verenigde Naties, deel 1155, blz. 331.