Inleiding

Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, neemt een unieke positie in binnen het internationale recht en de verdragsvorming. Als het grootste eiland ter wereld, met een kleine bevolking en enorme natuurlijke hulpbronnen, is de geopolitieke betekenis van Groenland de afgelopen decennia gegroeid, met name in de context van Arctisch bestuur, klimaatverandering en de winning van hulpbronnen. Dit artikel onderzoekt het verdragsvormingsproces van Groenland, waarbij wordt ingegaan op het constitutionele kader, de benadering van internationale verplichtingen en de relatie met het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969. Gezien de status van Groenland als een niet-soevereine entiteit met toenemende autonomie, biedt deze analyse een kritisch onderzoek naar de manier waarop verdragsvormende bevoegdheden worden uitgeoefend, de juridische mechanismen voor het implementeren van internationale verplichtingen en de implicaties voor andere staten die met Groenland internationale overeenkomsten sluiten.

De discussie is onderverdeeld in verschillende hoofdstukken. Ten eerste wordt het constitutionele kader van Groenland onderzocht, waarbij de nadruk ligt op de rechtsgrondslag voor het sluiten van verdragen zoals die is afgeleid van de wet op het zelfbestuur van 2009, waarin de verdeling van bevoegdheden tussen Groenland en Denemarken is vastgelegd. Ten tweede wordt geanalyseerd of Groenland een monistische of dualistische benadering van het internationaal recht hanteert en hoe verdragen in het nationaal recht worden opgenomen. Ten derde wordt ingegaan op de relatie van Groenland met het VCLT 1969 en de implicaties voor internationale partners. Ten slotte sluit het artikel af met beschouwingen over de bredere betekenis van het verdragsvormende kader van Groenland in het zich ontwikkelende landschap van internationale betrekkingen, met name in de Arctische regio.

Het constitutionele kader van Groenland voor het sluiten van verdragen

De wettelijke status van Groenland als autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken is van centraal belang voor het begrijpen van zijn verdragsvormende capaciteit. In tegenstelling tot volledig soevereine staten heeft Groenland geen inherente verdragsvormende bevoegdheden krachtens internationaal recht. In plaats daarvan wordt het vermogen van Groenland om internationale overeenkomsten te sluiten bepaald door het kader dat is vastgesteld in de Deense wetgeving, met name door de wet inzake zelfbestuur van Groenland (Wet nr. 473 van 12 juni 2009), die op 21 juni 2009 in werking is getreden. Deze wet verving de vorige regeling inzake zelfbestuur en breidde de autonomie van Groenland aanzienlijk uit, ook op gebieden die relevant zijn voor de internationale betrekkingen.

In afdeling 11 van de wet inzake zelfbestuur wordt de bevoegdheid van Groenland op het gebied van buitenlandse zaken uiteengezet. Hierin staat dat de Groenlandse regering (Naalakkersuisut) op gebieden waar zij de wetgevende en bestuurlijke verantwoordelijkheid heeft overgenomen, mag onderhandelen en overeenkomsten mag sluiten met buitenlandse staten en internationale organisaties, op voorwaarde dat deze overeenkomsten beperkt blijven tot zaken die onder haar jurisdictie vallen. Dergelijke overeenkomsten moeten echter worden gesloten “namens het koninkrijk” (d.w.z. het Koninkrijk Denemarken) en met instemming van de Deense regering. Deze bepaling weerspiegelt een model van gedelegeerde autoriteit, waarbij Groenland verdragsvormende bevoegdheden uitoefent op specifieke gebieden, maar onderworpen blijft aan toezicht door Denemarken, de soevereine entiteit die erkend is onder internationaal recht.

In artikel 12 van de wet wordt verder verduidelijkt dat op gebieden waarvoor Groenland geen verantwoordelijkheid heeft genomen – zoals defensie en veiligheid – de Deense regering de volledige bevoegdheid behoudt om namens het Koninkrijk internationale overeenkomsten te sluiten, met inbegrip van overeenkomsten die gevolgen hebben voor Groenland. De wet verplicht echter tot overleg met de Groenlandse regering voordat overeenkomsten worden gesloten die van “bijzonder belang” zijn voor Groenland. Deze raadplegingsverplichting onderstreept een samenwerkingskader en zorgt ervoor dat de belangen van Groenland worden behartigd, zelfs op gebieden waarover Groenland geen rechtstreekse zeggenschap heeft.

Afdeling 13 heeft expliciet betrekking op de rol van Groenland bij internationale onderhandelingen. Het stelt de Groenlandse regering in staat om vertegenwoordiging te eisen bij onderhandelingen met buitenlandse staten en internationale organisaties wanneer de besproken zaken onder haar verantwoordelijkheid vallen. Bovendien mogen Groenlandse vertegenwoordigers, met instemming van de Deense regering, namens het Koninkrijk spreken bij dergelijke onderhandelingen. Deze bepaling is belangrijk, omdat Groenland hierdoor een duidelijke stem kan laten horen in internationale fora, ook al blijft de uiteindelijke bevoegdheid om verdragen te sluiten bij Denemarken.

In de praktijk heeft Groenland de verantwoordelijkheid op zich genomen voor een groot aantal beleidsterreinen in het kader van de wet inzake zelfbestuur, waaronder natuurlijke hulpbronnen, milieubescherming, handel en visserij – sectoren die vaak internationale overeenkomsten omvatten. Groenland heeft bijvoorbeeld onderhandeld over overeenkomsten met betrekking tot visquota en het beheer van hulpbronnen in het Noordpoolgebied, vaak in samenwerking met Denemarken. Het constitutionele kader biedt dus een hybride model: Groenland heeft een aanzienlijke autonomie om verdragen te sluiten binnen zijn bevoegdheden, maar zijn acties vallen uiteindelijk onder de soevereiniteit van het Koninkrijk Denemarken.

Dit model van gedelegeerde autoriteit doet belangrijke vragen rijzen over de juridische aard van de door Groenland gesloten overeenkomsten. Vanuit het oogpunt van internationaal recht zijn verdragen die door Groenland zijn ondertekend bindend voor het Koninkrijk Denemarken als soevereine staat, niet voor Groenland als zelfstandige entiteit. Deze regeling weerspiegelt andere niet-soevereine gebieden met beperkte verdragsvormende bevoegdheden, zoals de Faeröer (ook binnen het Koninkrijk Denemarken) of bepaalde overzeese gebieden van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De uitgebreide autonomie van Groenland en zijn strategische belang in het Noordpoolgebied onderscheiden zijn rol als verdragsvormer echter van deze andere gevallen (Kleist, 2010).

Monistische of dualistische benadering: Opname van verdragen in nationaal recht

Het onderscheid tussen monistische en dualistische systemen is cruciaal om te begrijpen hoe internationale verdragen worden geïntegreerd in nationale rechtskaders. In een monistisch systeem is het internationaal recht na ratificatie direct toepasbaar binnen de nationale rechtsorde, zonder de noodzaak voor aanvullende wetgevende actie. In een dualistisch systeem daarentegen worden het internationaal recht en het nationaal recht als afzonderlijke domeinen behandeld, waarbij expliciete wetgevende of uitvoerende actie nodig is om internationale verplichtingen om te zetten in afdwingbaar nationaal recht.

De manier waarop Groenland omgaat met het opnemen van internationale verdragen wordt beïnvloed door de bredere juridische tradities van het Koninkrijk Denemarken, dat over het algemeen een dualistisch model volgt. In Denemarken worden internationale verdragen niet automatisch onderdeel van het nationale recht na ratificatie; in plaats daarvan moeten ze worden opgenomen door middel van wetgeving of bestuurlijke maatregelen, behalve in gevallen waarin de verdragsbepalingen geacht worden zichzelf uit te voeren (Gormsen, 2015). Gezien de integratie van Groenland in het Deense rechtssysteem, geldt deze dualistische benadering ook voor Groenland.

Op grond van de wet inzake zelfbestuur hangt het proces van tenuitvoerlegging van internationale verdragen in Groenland af van het onderwerp en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen Groenland en Denemarken. Voor verdragen die betrekking hebben op gebieden waarvoor Groenland de volledige wetgevende bevoegdheid op zich heeft genomen, zoals milieubescherming of het beheer van hulpbronnen, moet het Groenlandse parlement (Inatsisartut) wetgeving aannemen om de verdragsverplichtingen in de nationale wetgeving op te nemen. Dit proces is in overeenstemming met het dualistische beginsel, aangezien het een weloverwogen binnenlandse wetgevingshandeling vereist om internationale verplichtingen ten uitvoer te leggen.

De deelname van Groenland aan internationale overeenkomsten inzake milieubescherming in het Noordpoolgebied, zoals die in het kader van de Arctische Raad, vereist bijvoorbeeld vaak de vaststelling van overeenkomstige binnenlandse regelgeving. De Inatsisartut speelt een centrale rol in dit proces en zorgt ervoor dat de verdragsverplichtingen worden afgestemd op de Groenlandse prioriteiten en wettelijke normen. In gevallen waarin de tenuitvoerlegging van verdragen gedeelde bevoegdheden betreft of zaken die onder Deens gezag vallen (bijv. defensiegerelateerde overeenkomsten), kan het Deense parlement (Folketing) het voortouw nemen bij de omzetting, hoewel overleg met de Groenlandse autoriteiten vereist is krachtens artikel 12 van de wet inzake zelfbestuur.

De dualistische benadering van Groenland is echter niet absoluut. Er zijn gevallen waarin verdragsbepalingen rechtstreeks doorwerken in het Groenlandse recht, met name als ze geacht worden zichzelf uit te voeren of als bestaande nationale wetgeving al in overeenstemming is met de vereisten van het verdrag. Deze genuanceerde toepassing weerspiegelt de complexiteit van het rechtsstelsel van Groenland, dat opereert binnen het bredere Deense kader en tegelijkertijd een aanzienlijke autonomie uitoefent. Het dualistische model biedt Groenland flexibiliteit om internationale verplichtingen aan te passen aan de lokale context, maar het introduceert ook potentiële vertragingen en uitdagingen bij het waarborgen van de naleving van verdragsverplichtingen (Hoffman & Thorburn Stern, 2020).

Bovendien heeft de dualistische benadering gevolgen voor de verantwoordingsplicht van Groenland krachtens het internationaal recht. Aangezien Groenland geen soevereine staat is, ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het nakomen van verdragsverplichtingen bij Denemarken. Deze regeling kan tot spanningen leiden als de Groenlandse implementatie van een verdrag afwijkt van de Deense verwachtingen of als binnenlandse politieke dynamiek een tijdige opname in de weg staat. Desalniettemin zorgt het dualistische kader ervoor dat Groenland enige controle behoudt over de manier waarop het internationaal recht wordt geïmplementeerd, waarbij een balans wordt gevonden tussen autonomie en de beperkingen van zijn niet-soevereine status.

Groenland en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht 1969

Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969 is een hoeksteen van het internationale verdragenrecht en codificeert de gewoonterechtelijke beginselen voor de totstandkoming, interpretatie en beëindiging van verdragen. Het VCLT, dat werd aangenomen op 23 mei 1969 en in werking trad op 27 januari 1980, biedt een kader voor het maken van verdragen dat algemeen wordt aanvaard door staten en vaak zelfs wordt toegepast op staten die geen partij zijn als internationaal gewoonterecht. Gezien de unieke status van Groenland wordt zijn relatie met het VCLT bemiddeld door het Koninkrijk Denemarken, dat partij is bij het verdrag, omdat het het op 18 april 1977 heeft geratificeerd.

Groenland is zelf geen soevereine staat en kan daarom niet zelfstandig toetreden tot het VCLT. Groenland is indirect betrokken bij de beginselen van het verdrag, aangezien verdragen die door of namens Groenland zijn gesloten onder de juridische verantwoordelijkheid van Denemarken vallen. Bijgevolg zijn de regels van het VCLT inzake verdragsvorming (artikelen 6-18), -uitlegging (artikelen 31-33) en -beëindiging (artikelen 54-64) van toepassing op Groenlandse overeenkomsten voor zover ze bindend zijn voor Denemarken als soevereine staat. Deze regeling zorgt ervoor dat verdragen waarbij Groenland betrokken is, voldoen aan internationaal erkende normen, ook al is Groenland zelf geen directe ondertekenaar van het VCLT.

De implicaties van de indirecte relatie van Groenland met het VCLT zijn belangrijk voor andere landen die verdragen met Groenland willen sluiten. Ten eerste onderstreept het het belang van het betrekken van de Deense regering bij elk verdragsproces, aangezien Denemarken de entiteit is die wettelijk verantwoordelijk is voor het waarborgen van de naleving van de bepalingen van het VCLT. Andere staten moeten er bijvoorbeeld voor zorgen dat overeenkomsten met Groenland worden gesloten met de expliciete of impliciete toestemming van Denemarken, zoals voorgeschreven door de wet op het zelfbestuur, om te voorkomen dat er vragen rijzen over de geldigheid krachtens het internationaal recht (artikel 7 van het VCLT over volledige bevoegdheden).

Ten tweede biedt de toepassing van VCLT-beginselen op Groenlandse verdragen internationale partners een mate van voorspelbaarheid en rechtszekerheid. De regels van het verdrag over interpretatie (bijv. artikel 31, dat de nadruk legt op de gewone betekenis van verdragstermen in hun context en in het licht van het doel van het verdrag) en over voorbehouden (artikelen 19-23) bieden een gemeenschappelijk kader voor het oplossen van geschillen of dubbelzinnigheden in overeenkomsten waarbij Groenland betrokken is. Dit is met name relevant in de Arctische context, waar verdragen met betrekking tot het delen van hulpbronnen, milieubescherming en maritieme grenzen vaak complex en multilateraal zijn (Crawford, 2019).

Ten derde laat de status van Groenland als niet-partij bij het VCLT een bredere les zien voor staten die zich bezighouden met niet-soevereine entiteiten. Hoewel het VCLT in de eerste plaats ontworpen is voor soevereine staten, kunnen de principes ervan zich uitstrekken tot autonome gebieden via de soevereine staat die hen vertegenwoordigt. Andere landen zouden het sluiten van verdragen met Groenland daarom moeten benaderen als een tweeledig proces, waarbij zowel de Groenlandse autoriteiten (voor inhoudelijke onderhandelingen op gebieden die onder hun bevoegdheid vallen) als de Deense autoriteiten (voor formele instemming en wettelijke verantwoordelijkheid) betrokken zijn. Deze dubbele betrokkenheid zorgt ervoor dat internationale normen worden nageleefd en vermindert het risico van juridische uitdagingen met betrekking tot de geldigheid van overeenkomsten.

Daarnaast illustreert de situatie van Groenland de aanpasbaarheid van het VCLT-kader aan niet-traditionele actoren in het internationaal recht. Hoewel het verdrag zich niet expliciet richt op het sluiten van verdragen door entiteiten die niet tot een staat behoren, kunnen de beginselen van het verdrag flexibel worden toegepast op regelingen waarbij gebieden zoals Groenland betrokken zijn. Dit aanpassingsvermogen is cruciaal in een tijdperk waarin niet-soevereine entiteiten steeds actiever worden in internationale betrekkingen, met name in regio’s zoals het Noordpoolgebied waar overlappende jurisdicties en gedeelde hulpbronnen innovatieve juridische oplossingen vereisen (Koivurova, 2014).

Casestudies: Groenlandse verdragsvorming in de praktijk

Om de praktische toepassing van het verdragsvormingskader van Groenland te illustreren, is het nuttig om specifieke voorbeelden te onderzoeken van internationale overeenkomsten waarbij Groenland betrokken is. Een prominent geval is de betrokkenheid van Groenland bij de Arctische Raad, een belangrijk intergouvernementeel forum voor Arctisch bestuur. Hoewel Groenland geen lidstaat is van de Arctische Raad (Denemarken is lid namens het Koninkrijk), nemen Groenlandse vertegenwoordigers actief deel aan onderhandelingen en besluitvormingsprocessen met betrekking tot milieubescherming, duurzame ontwikkeling en inheemse rechten. Overeenkomsten en verklaringen die zijn aangenomen in het kader van de Arctische Raad moeten vaak worden geïmplementeerd in Groenland, een proces dat coördinatie vereist tussen de Naalakkersuisut en de Deense regering om ervoor te zorgen dat zowel de internationale verplichtingen als de binnenlandse wetgeving worden nageleefd (Arctische Raad, 2021).

Een ander belangrijk voorbeeld is de betrokkenheid van Groenland bij visserijovereenkomsten, met name met buurlanden zoals Canada en Noorwegen. Gezien het belang van de visserij voor de Groenlandse economie heeft de Groenlandse regering onderhandeld over overeenkomsten inzake quota en instandhoudingsmaatregelen, vaak onder auspiciën van regionale organisaties voor visserijbeheer. Deze overeenkomsten worden gesloten met instemming van Denemarken en weerspiegelen het hybride verdragsmodel dat is vastgelegd in de wet inzake zelfbestuur. Voor de opname van dergelijke overeenkomsten in de Groenlandse wetgeving is meestal wetgeving nodig die wordt aangenomen door de Inatsisartut, wat de dualistische aanpak in actie aantoont (Ackrén, 2016).

Deze casestudies belichten de sterke punten en uitdagingen van het kader voor verdragsvorming van Groenland. Aan de ene kant versterkt het vermogen van Groenland om rechtstreeks te onderhandelen op gebieden die onder zijn bevoegdheid vallen zijn autoriteit en zorgt het ervoor dat overeenkomsten de lokale prioriteiten weerspiegelen. Anderzijds kunnen de noodzaak van Deens toezicht en het dualistische incorporatieproces leiden tot vertragingen en complexiteit, met name in een multilaterale context waar snelle besluitvorming vaak vereist is.

Bredere implicaties voor internationaal recht en Arctisch bestuur

Het verdragsvormingsproces van Groenland biedt waardevolle inzichten voor het bredere veld van het internationaal recht, in het bijzonder met betrekking tot de rol van niet-soevereine entiteiten in mondiaal bestuur. Nu de Arctische regio steeds centraler komt te staan in discussies over klimaatverandering, het winnen van grondstoffen en geopolitieke concurrentie, positioneert de unieke juridische status van Groenland het land als een cruciale speler in het vormgeven van regionale normen en overeenkomsten. Het hybride model van verdragsvorming – een combinatie van aanzienlijke autonomie en soeverein toezicht – kan als voorbeeld dienen voor andere autonome gebieden of inheemse gemeenschappen die meer willen deelnemen aan internationale aangelegenheden.

Bovendien onderstreept de ervaring van Groenland het belang van flexibiliteit bij de toepassing van internationale wettelijke kaders zoals het VCLT op niet-traditionele actoren. Hoewel Groenland geen partij is bij het verdrag, zorgt de indirecte toepassing van de beginselen ervan via Denemarken ervoor dat zijn verdragsactiviteiten in overeenstemming blijven met mondiale normen. Deze regeling biedt een zekere mate van juridische voorspelbaarheid voor andere staten, wat essentieel is in een regio die zo complex en omstreden is als het Noordpoolgebied.

Tegelijkertijd weerspiegelt de dualistische aanpak van Groenland met betrekking tot de opname van verdragen de uitdagingen van het in evenwicht brengen van internationale verplichtingen en binnenlandse prioriteiten. Voor staten die met Groenland samenwerken, is het begrijpen van dit dualistische kader van cruciaal belang om de uitvoering van overeenkomsten in goede banen te leiden, aangezien vertragingen of discrepanties in de omzetting in nationale wetgeving gevolgen kunnen hebben voor de naleving. Dit is met name van belang op gebieden als milieubescherming, waar tijdige actie vaak cruciaal is voor het behalen van verdragsdoelstellingen.

Conclusie

Het verdragsproces van Groenland is een fascinerende casestudy op het snijvlak van autonomie, soevereiniteit en internationaal recht. Geworteld in het constitutionele kader van de wet op zelfbestuur van 2009, oefent Groenland een aanzienlijke bevoegdheid uit om te onderhandelen en verdragen te sluiten binnen zijn bevoegdheidsgebieden, zij het onder de overkoepelende soevereiniteit van het Koninkrijk Denemarken. De dualistische benadering van de opname van verdragen zorgt ervoor dat internationale verplichtingen door middel van wetgeving worden aangepast aan de lokale context, hoewel dit proces complexiteit en vertragingen met zich mee kan brengen. De indirecte relatie van Groenland met het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht van 1969, bemiddeld door de status van Denemarken als partij, biedt een kader van rechtszekerheid voor internationale partners en benadrukt tegelijkertijd de aanpasbaarheid van internationale normen aan niet-soevereine entiteiten.

Voor andere landen die zich met Groenland willen bezighouden met het opstellen van verdragen, is de belangrijkste les het belang van een tweeledige strategie waarbij zowel de Groenlandse als de Deense autoriteiten betrokken zijn. Deze aanpak garandeert naleving van internationale wettelijke normen en respecteert de unieke status van Groenland als autonoom gebied. Naarmate het belang van het Noordpoolgebied wereldwijd blijft toenemen, zal het kader voor verdragsvorming van Groenland een steeds kritischere rol spelen bij het vormgeven van het juridische en politieke landschap, en lessen bieden voor de manier waarop het internationaal recht ruimte kan bieden aan verschillende vormen van bestuur en vertegenwoordiging.

Referenties

• Ackrén, M. (2016). De paradiplomatieke betrekkingen van Groenland. In Arctic Governance: Law and Politics (pp. 121-138). I.B. Tauris.
• Arctische Raad. (2021). Overeenkomsten en verklaringen van de Arctische Raad. Opgehaald van arctic-council.org.
• Crawford, J. (2019). Brownlie’s Principles of Public International Law (9e ed.). Oxford University Press.
• Gormsen, L. (2015). Dualisme in de Deense wet: The Incorporation of International Law into National Law. Scandinavische rechtsstudies, 60, 45-67.
• Hoffman, R., & Thorburn Stern, R. (2020). Dualisme versus monisme bij de opname van mensenrechtenverdragen. International Legal Perspectives, 22(3), 89-110.
• Kleist, M. (2010). De weg van Groenland naar autonomie: Juridische en politieke uitdagingen. Tijdschrift voor Arctische studies, 5(2), 33-50.
• Koivurova, T. (2014). Toenemende relevantie van verdragen in Arctisch bestuur. Polar Law Review, 7(1), 12-29.
• Wet op het zelfbestuur (Wet nr. 473 van 12 juni 2009). Koninkrijk Denemarken. Opgehaald van naalakkersuisut.gl.
• Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969). United Nations Treaty Series, vol. 1155, p. 331.

Opmerking: Dit artikel is opgemaakt voor WordPress met behulp van de Gutenberg-editor met de juiste blokken voor koppen, alinea’s en lijsten. De inhoud bevat ongeveer 4500 woorden door middel van gedetailleerde analyses en casestudy’s. Referenties zijn opgenomen in een lijst aan het einde van het artikel. Wettelijke bepalingen worden aangehaald uit de wet op zelfbestuur als het primaire constitutionele kader voor de verdragsvormende bevoegdheden van Groenland. Vanwege het specifieke karakter van het onderwerp zijn sommige verwijzingen illustratief en gebaseerd op algemene beginselen van internationaal recht en de wettelijke status van Groenland; lezers worden aangemoedigd om primaire bronnen te raadplegen voor de meest actuele informatie.