Welkom bij OSTL: de Organisatie voor de Studie van het Verdragsrecht

Organisatie voor de Studie van het Verdragsrecht

Een internationale vereniging van wetenschappers, diplomaten en instellingen

Bescherming van de waardigheid: aanpak van arbeidsuitbuiting in het Internationaal Verdrag inzake de rechten van migrerende werknemers

Abstract

Dit artikel onderzoekt de rol van het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden (ICRMW) bij het aanpakken van arbeidsuitbuiting en het waarborgen van de waardigheid van migrerende werknemers wereldwijd. Het gaat dieper in op de specifieke bepalingen van het ICRMW die arbeidsuitbuiting aanpakken, de juridische mechanismen waarmee staten verdragen kunnen aangaan, en de implicaties van de monistische versus dualistische benaderingen van de omzetting van verdragen in nationaal recht. Daarnaast wordt de relatie tussen het ICRMW en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969 geanalyseerd om inzicht te krijgen in de invloed daarvan op de manier waarop staten met dit cruciale mensenrechteninstrument kunnen omgaan. Door deze aspecten te onderzoeken, beoogt dit artikel een bijdrage te leveren aan het beleid en de juridische praktijk om migrerende werknemers beter tegen uitbuiting te beschermen.

Inleiding

Migrerende werknemers vormen een aanzienlijk en vaak kwetsbaar deel van de wereldwijde beroepsbevolking; zij leveren een enorme bijdrage aan de economieën van de gastlanden, maar worden tegelijkertijd vaak geconfronteerd met arbeidsuitbuiting, discriminatie en schendingen van de mensenrechten. Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) zijn er wereldwijd meer dan 169 miljoen internationale migrerende werknemers, van wie velen te maken hebben met onmenselijke arbeidsomstandigheden, loondiefstal en beperkte toegang tot rechtsbescherming (ILO, 2021). Als reactie op deze uitdagingen hebben de Verenigde Naties op 18 december 1990 het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden (ICRMW) aangenomen, dat op 1 juli 2003 in werking is getreden (Verenigde Naties, 1990). Dit multilaterale verdrag biedt een alomvattend kader voor de bescherming van de rechten van migrerende werknemers en hun gezinnen, met bijzondere aandacht voor het voorkomen van arbeidsuitbuiting.

In dit artikel wordt onderzocht hoe het ICRMW arbeidsuitbuiting aanpakt via zijn bepalingen, en worden de juridische mechanismen belicht waarmee staten dit verdrag kunnen toepassen. Aangezien de analyse geen specifiek land als uitgangspunt neemt, gaat dit artikel uit van een algemene context en richt het zich op een hypothetische staat om de juridische kaders rond de toetreding tot het verdrag te illustreren, met inbegrip van de monistische en dualistische benaderingen van de omzetting van verdragen. Daarnaast wordt de relatie tussen het ICRMW en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969 besproken om de relevantie ervan te benadrukken voor staten die verdragen aangaan binnen het kader van het ICRMW. De analyse heeft tot doel inzicht te verschaffen in de wijze waarop staten en internationale organen de bescherming van migrerende werknemers kunnen versterken en ervoor kunnen zorgen dat hun waardigheid wordt gewaarborgd.

Het ICRMW en arbeidsuitbuiting: een kader voor bescherming

Het ICRMW is een baanbrekend verdrag op het gebied van migratie en mensenrechten, dat vaak wordt omschreven als het meest uitgebreide internationale instrument ter bescherming van migrerende werknemers (OHCHR, 2023). Het erkent de kwetsbaarheid van migrerende werknemers en streeft ernaar minimumnormen voor behandeling en bescherming vast te stellen, ongeacht hun juridische status in de gastlanden. Verschillende artikelen in het ICRMW hebben rechtstreeks betrekking op arbeidsuitbuiting en zijn erop gericht te waarborgen dat migrerende werknemers op hun werkplek met waardigheid en eerlijkheid worden behandeld.

Artikel 11 van het ICRMW verbiedt uitdrukkelijk slavernij, dienstbaarheid en gedwongen of verplichte arbeid, en bepaalt dat „geen enkele migrerende werknemer of lid van zijn of haar gezin in slavernij of dienstbaarheid mag worden gehouden” en dat „geen enkele migrerende werknemer of lid van zijn of haar gezin mag worden verplicht tot het verrichten van gedwongen of verplichte arbeid” (Verenigde Naties, 1990, art. 11). Deze bepaling is van cruciaal belang bij de bestrijding van uitbuitende praktijken zoals mensenhandel en schuldslavernij, waarvan migrerende werknemers onevenredig vaak het slachtoffer zijn. Door een duidelijke wettelijke norm vast te stellen, biedt het ICRMW staten een basis om wetten vast te stellen en te handhaven die dergelijke misstanden voorkomen.

Artikel 25 waarborgt bovendien dat migrerende werknemers recht hebben op een behandeling die niet minder gunstig is dan die welke geldt voor onderdanen van het gastland wat betreft beloning, arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden (Verenigde Naties, 1990, art. 25). Dit artikel behandelt kwesties als loondiscriminatie en onveilige arbeidsomstandigheden, veelvoorkomende vormen van arbeidsuitbuiting waarmee migrerende werknemers te maken hebben. Bovendien erkent artikel 26 het recht van migrerende werknemers om zich aan te sluiten bij vakbonden en andere verenigingen ter bescherming van hun economische, sociale en culturele rechten, waardoor zij in staat worden gesteld zich collectief te verzetten tegen uitbuiting (Verenigde Naties, 1990, art. 26).

Een andere belangrijke bepaling, artikel 54, garandeert bescherming tegen willekeurige beëindiging van het dienstverband, waardoor wordt gewaarborgd dat migrerende werknemers bij ontslag dezelfde wettelijke waarborgen genieten als nationale werknemers (Verenigde Naties, 1990, art. 54). Deze bescherming is van cruciaal belang om te voorkomen dat werkgevers misbruik maken van de kwetsbare positie van migrerende werknemers door te dreigen met ontslag zonder de vereiste procedure. Samen onderstrepen deze bepalingen het streven van het ICRMW om de waardigheid van migrerende werknemers te waarborgen door de onderliggende oorzaken en uitingen van arbeidsuitbuiting aan te pakken.

Ondanks het robuuste kader hangt de doeltreffendheid van het ICRMW af van de ratificatie en uitvoering ervan door staten. In november 2024 hadden slechts 60 landen het verdrag geratificeerd, een relatief laag aantal in vergelijking met andere VN-mensenrechtenverdragen (OHCHR, 2023). Deze beperkte ratificatie, met name door belangrijke bestemmingslanden voor migrerende werknemers, onderstreept de noodzaak van meer internationale samenwerking en juridische toezeggingen om de beginselen van het ICRMW om te zetten in concrete beschermingsmaatregelen.

Juridische mechanismen voor het sluiten van verdragen in het kader van het ICRMW

Het ICRMW staat, als VN-verdrag, open voor ratificatie door staten via een formeel proces dat in de tekst ervan is uiteengezet. Artikel 86 bepaalt dat het verdrag openstaat voor ondertekening door alle staten en voor ratificatie of toetreding door elke staat, waarbij het in werking treedt na de nederlegging van de twintigste akte van ratificatie of toetreding (Verenigde Naties, 1990, art. 86). Deze procedure sluit aan bij de algemene beginselen van het internationaal recht inzake het sluiten van verdragen en waarborgt dat staten zich via hun soevereine instemming wettelijk kunnen verbinden tot de in het ICRMW vastgelegde verplichtingen.

Artikel 87 gaat nader in op de procedurele aspecten van de ratificatie en bepaalt dat het verdrag voor een staat die partij is in werking treedt op de eerste dag van de maand volgend op een periode van drie maanden na de nederlegging van zijn akte van ratificatie of toetreding (Verenigde Naties, 1990, art. 87). Deze bepalingen bieden een duidelijk juridisch kader voor staten om partij te worden bij het ICRMW, waardoor zij verplicht zijn de rechten van migrerende werknemers, zoals uiteengezet in het verdrag, te eerbiedigen. Het Comité voor migrerende werknemers (CMW), opgericht krachtens artikel 72, ziet toe op de naleving en geeft interpretatieve richtsnoeren, waarmee het staten bijstaat bij het nakomen van hun verplichtingen (Verenigde Naties, 1990, art. 72).

Voor een hypothetische staat die verdragen zoals het ICRMW wil sluiten, zou het proces bestaan uit formele aanvaarding door middel van ondertekening, ratificatie of toetreding, zoals bepaald in de artikelen 86 en 87. Dit proces vereist dat de staat zijn instemming betuigt om door het verdrag gebonden te zijn, doorgaans via een besluit van de uitvoerende macht, gevolgd door parlementaire goedkeuring, afhankelijk van het binnenlandse rechtsstelsel. De daaropvolgende omzetting van de verdragsverplichtingen in nationaal recht hangt af van de vraag of de staat een monistische of dualistische benadering volgt, een onderwerp dat in de volgende paragraaf uitvoerig wordt besproken.

Monistische vs. dualistische benadering van verdragsintegratie

De opname van internationale verdragen zoals het ICRMW in nationale rechtsstelsels varieert naargelang het constitutionele kader van een staat, dat doorgaans wordt ingedeeld in een monistisch of dualistisch stelsel. In een monistisch stelsel maakt het internationaal recht na ratificatie automatisch deel uit van het nationale recht, waardoor er geen aanvullende wetgevende maatregelen nodig zijn voor de tenuitvoerlegging ervan. Verdragen worden beschouwd als zelfuitvoerbaar en rechtbanken kunnen de bepalingen ervan rechtstreeks toepassen in binnenlandse zaken (Cassese, 2005). Zo zouden in een monistische staat die het ICRMW ratificeert, bepalingen zoals artikel 25 (gelijke behandeling op het werk) onmiddellijk afdwingbaar kunnen worden voor nationale rechtbanken, zonder dat er nieuwe wetgeving nodig is.

Een dualistisch systeem daarentegen beschouwt het internationaal recht en het nationaal recht als afzonderlijke domeinen. In dergelijke systemen moeten verdragen via specifieke wetgevingsbesluiten in nationaal recht worden omgezet voordat ze op nationaal niveau kunnen worden gehandhaafd (Crawford, 2012). Voor een dualistische staat die het ICRMW ratificeert, zouden de verplichtingen uit hoofde van het verdrag pas rechtstreeks van toepassing zijn zodra het nationale parlement de bijbehorende wetgeving heeft aangenomen. Dit proces kan de tenuitvoerlegging van beschermingsmaatregelen voor migrerende werknemers vertragen, aangezien het afhangt van de efficiëntie en de politieke wil van de wetgevende macht.

Laten we voor onze analyse uitgaan van een hypothetische staat en aannemen dat deze staat een dualistisch systeem hanteert, een gangbare benadering in veel rechtsgebieden waar het common law geldt. In dit scenario zou de staat, na ratificatie van het ICRMW overeenkomstig de artikelen 86 en 87, nationale wetgeving moeten aannemen om de bepalingen van het verdrag in het nationale recht op te nemen. Dit zou kunnen inhouden dat bestaande arbeidswetten moeten worden aangepast om in overeenstemming te zijn met artikel 25 inzake gelijke behandeling, of dat er nieuw beleid moet worden vastgesteld om te voldoen aan artikel 11 tegen dwangarbeid. De dualistische benadering zorgt ervoor dat de verdragsverplichtingen worden afgestemd op de juridische en culturele context van de staat, maar kan leiden tot inconsistenties of lacunes in de bescherming als de wetgeving niet tijdig of adequaat wordt vastgesteld.

De keuze tussen monistische en dualistische stelsels heeft een aanzienlijke invloed op hoe snel en effectief de beschermingsmaatregelen van het ICRMW voor migrerende werknemers worden gerealiseerd. In monistische staten kan de onmiddellijke toepassing van het verdrag uitgebuite werknemers sneller rechtsmiddelen bieden door rechtstreeks een beroep te doen op de verdragsrechten voor de rechter. In dualistische staten kan de extra stap van omzetting in nationale wetgeving echter een waarborg vormen tegen het aannemen van internationale verplichtingen die mogelijk in strijd zijn met binnenlandse prioriteiten, hoewel dit ten koste kan gaan van vertraagde bescherming. Ongeacht de gekozen aanpak moeten staten ervoor zorgen dat het verwerkingsproces van het verdrag – of dit nu automatisch of via wetgeving verloopt – resulteert in concrete waarborgen tegen arbeidsuitbuiting.

Het ICRMW en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969

Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969 is een fundamenteel instrument in het internationaal recht, waarin de regels en beginselen zijn vastgelegd die van toepassing zijn op het tot stand komen, de uitleg en de beëindiging van verdragen (Verenigde Naties, 1969). Het biedt het procedurele en materiële kader waarbinnen verdragen zoals het ICRMW worden onderhandeld, gesloten en gehandhaafd. Het is echter belangrijk om te verduidelijken dat het ICRMW zelf geen „partij” is bij het VCLT, aangezien verdragen geen entiteiten zijn die overeenkomsten kunnen aangaan; het VCLT is veeleer van toepassing op de staten die partij zijn bij verdragen zoals het ICRMW.

Het VCLT is relevant voor het ICRMW in die zin dat het bepaalt hoe staten het verdrag aangaan, interpreteren en hun verplichtingen uit hoofde van het verdrag nakomen. Zo zijn staten krachtens artikel 26 van het VCLT gebonden aan het beginsel van „pacta sunt servanda”, wat inhoudt dat verdragen te goeder trouw moeten worden nageleefd (Verenigde Naties, 1969, art. 26). Dit beginsel verplicht staten die het ICRMW ratificeren om de bepalingen ervan oprecht ten uitvoer te leggen, met inbegrip van die welke betrekking hebben op arbeidsuitbuiting. Bovendien beschrijven de artikelen 11 tot en met 15 van het VCLT de wijze waarop staten hun instemming betuigen om door een verdrag gebonden te zijn, bijvoorbeeld door ondertekening, ratificatie of toetreding – processen die worden weerspiegeld in de artikelen 86 en 87 van het ICRMW (Verenigde Naties, 1969, art. 11-15; Verenigde Naties, 1990, art. 86-87).

Dat het VCLT van toepassing is op het ICRMW blijkt ook uit het feit dat de meeste staten die partij zijn bij het ICRMW tevens het VCLT hebben ondertekend, wat betekent dat zij aan de bepalingen daarvan gebonden zijn wanneer zij het verdrag inzake migrerende werknemers toepassen. In 2024 was het VCLT door 116 staten geratificeerd, wat een aanzienlijke overlap vormt met de internationale gemeenschap die betrokken is bij mensenrechtenverdragen zoals het ICRMW (Verdragencollectie van de Verenigde Naties, 2024). Voor staten die overwegen het ICRMW te ratificeren, biedt het VCLT een juridische routekaart voor een correcte omgang met het verdrag, waardoor wordt gewaarborgd dat hun toetreding tot het verdrag plaatsvindt in overeenstemming met gevestigde internationale normen.

Voor andere landen dient de relatie tussen het VCLT en het ICRMW als model voor de manier waarop het sluiten van verdragen op het gebied van de mensenrechten moet worden benaderd. Ten eerste moeten staten ervoor zorgen dat hun verdragsvormingsprocessen voldoen aan de normen van het VCLT, zoals het verkrijgen van de juiste binnenlandse machtiging voor ratificatie overeenkomstig artikel 7 (Verenigde Naties, 1969, art. 7). Ten tweede moeten staten zich bewust zijn van de interpretatieve richtlijnen die het VCLT in artikel 31 biedt, waarin de nadruk ligt op het te goeder trouw interpreteren van verdragen in het licht van hun doel en strekking (Verenigde Naties, 1969, art. 31). Voor het ICRMW betekent dit dat bij de uitvoering van de verdragsverplichtingen prioriteit moet worden gegeven aan de bescherming van de waardigheid en de rechten van migrerende werknemers. Ten slotte stellen de bepalingen van het VCLT inzake voorbehouden (artikelen 19-23) staten in staat hun verplichtingen uit hoofde van het ICRMW aan te passen, mits dergelijke voorbehouden de kerndoelstellingen van het verdrag niet ondermijnen (Verenigde Naties, 1969, art. 19-23).

Inzicht in de wisselwerking tussen het VCLT en het ICRMW biedt staten ook houvast bij het omgaan met mogelijke conflicten tussen internationale verplichtingen en nationale wetgeving. Voor dualistische staten stimuleert de nadruk die het VCLT legt op uitvoering te goeder trouw proactieve wetgevende maatregelen om de bepalingen van het ICRMW om te zetten in afdwingbare nationale wetten. Voor monistische staten versterkt het VCLT de directe toepasselijkheid van verdragsverplichtingen, waardoor gerechtelijke en bestuursrechtelijke instanties worden aangespoord om de rechten van migrerende werknemers overeenkomstig internationale normen te handhaven. Hoewel het ICRMW geen partij is bij het VCLT, spelen de beginselen van laatstgenoemde verdrag dus een cruciale rol bij het vormgeven van de manier waarop staten met het ICRMW omgaan om kwetsbare migrantengroepen te beschermen.

Uitdagingen en kansen bij de tenuitvoerlegging van het ICRMW

Ondanks de uitgebreide beschermingsmaatregelen staat het ICRMW bij de tenuitvoerlegging voor aanzienlijke uitdagingen, voornamelijk als gevolg van het beperkte aantal ratificaties en de inconsistente handhaving op nationaal niveau. Veel belangrijke bestemmingslanden voor migrerende werknemers, zoals de Verenigde Staten, Canada en verschillende Europese landen, hebben het verdrag niet geratificeerd, waarbij zij bezorgdheid uiten over soevereiniteit en de mogelijke economische last die het toekennen van rechten aan migrerende werknemers met zich meebrengt (Pécoud & de Guchteneire, 2006). Door deze terughoudendheid blijven miljoenen migrerende werknemers onbeschermd onder het internationaal recht, waardoor cycli van uitbuiting en vernedering in stand worden gehouden.

Zelfs onder de ratificerende staten lopen de verschillen in de omzetting van de verplichtingen uit het ICRMW in nationaal recht sterk uiteen. In dualistische rechtsstelsels kunnen vertragingen bij het nemen van wetgevende maatregelen de onmiddellijke toepassing van beschermingsmaatregelen zoals die in artikel 25 (gelijke behandeling) of artikel 54 (bescherming tegen willekeurig ontslag) belemmeren. In monistische rechtsstelsels zijn de bepalingen van het verdrag weliswaar rechtstreeks toepasselijk, maar kan een gebrek aan kennis of capaciteit bij gerechtelijke en administratieve instanties de handhaving ervan ondermijnen. Bovendien beschikt het Comité voor migrerende werknemers (CMW) vaak niet over de middelen om de naleving door alle verdragsluitende staten effectief te controleren, waardoor het beperkt is in zijn vermogen om schendingen van het verdrag aan te pakken (OHCHR, 2023).

Niettemin biedt het ICRMW aanzienlijke kansen om de rechten van migrerende werknemers wereldwijd te bevorderen. Maatschappelijke organisaties, vakbonden en internationale instanties kunnen het kader van het verdrag benutten om aan te dringen op strengere nationale wetgeving en beleid. Campagnes om ratificatie door belangrijke bestemmingslanden te stimuleren, zouden het bereik van het verdrag kunnen vergroten, waardoor wereldwijd een meer uniforme beschermingsnorm voor migrerende werknemers ontstaat. Daarnaast kunnen initiatieven voor capaciteitsopbouw staten – met name die met dualistische stelsels – ondersteunen bij het omzetten van verdragsverplichtingen in effectieve nationale wetgeving, zodat de in het ICRMW vastgelegde beschermingsmaatregelen in de praktijk worden gerealiseerd.

Samenwerking tussen staten en internationale organisaties zoals de IAO en het OHCHR kan ook de uitvoering van het ICRMW versterken. Zo zou het opnemen van de normen van het verdrag in bestaande overeenkomsten inzake arbeidsmigratie of bilaterale verdragen een deel van de weerstand tegen volledige ratificatie kunnen omzeilen, terwijl migrerende werknemers toch bescherming krijgen. Dergelijke pragmatische benaderingen, die zijn gebaseerd op de beginselen van goede trouw en samenwerking uit het Verdrag van Wenen inzake het recht van verdragen (VCLT), kunnen hiaten in de wereldwijde inzet voor het ICRMW overbruggen en een inclusiever klimaat voor migrerende werknemers bevorderen.

Conclusie

Het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden vormt een cruciaal instrument voor het waarborgen van de waardigheid van migrerende werknemers, doordat het arbeidsuitbuiting aanpakt via een robuust juridisch kader. Bepalingen zoals de artikelen 11, 25, 26 en 54 bieden onder meer duidelijke normen voor het voorkomen van slavernij, het waarborgen van gelijke behandeling en de bescherming tegen willekeurig ontslag. De doeltreffendheid van het ICRMW hangt echter af van de bereidheid van staten om het verdrag te ratificeren en de daaruit voortvloeiende verplichtingen na te komen, een proces dat wordt bepaald door het monistische of dualistische karakter van hun rechtsstelsels en dat wordt geleid door de beginselen van het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969.

Voor staten die verdragen zoals het ICRMW aangaan, zorgt de naleving van internationale normen zoals vastgelegd in het VCLT – zoals uitvoering te goeder trouw en geldige instemming – ervoor dat toezeggingen om migrerende werknemers te beschermen zinvol en afdwingbaar zijn. Of het nu gaat om directe toepassing in monistische rechtsstelsels of om opname in de wetgeving in dualistische rechtsstelsels: staten moeten prioriteit geven aan de omzetting van verdragsverplichtingen in nationaal recht om arbeidsuitbuiting effectief te bestrijden. Bovendien onderstreept de beperkte ratificatie van het ICRMW de noodzaak van wereldwijde belangenbehartiging en samenwerking om het bereik en de impact ervan te vergroten.

Uiteindelijk vereist het waarborgen van de waardigheid van migrerende werknemers niet alleen wettelijke kaders zoals het ICRMW, maar ook een voortdurende inzet van staten, het maatschappelijk middenveld en internationale organisaties om de structurele ongelijkheden en kwetsbaarheden waarmee deze bevolkingsgroep te maken heeft, aan te pakken. Door de naleving van verdragen af te stemmen op de beginselen van het VCLT en inclusief beleid te bevorderen, kan de internationale gemeenschap een stap dichter komen bij een wereld waarin migrerende werknemers worden beschermd tegen uitbuiting en worden behandeld met het respect en de waardigheid die zij verdienen.

Referenties

  • Cassese, A. (2005). Internationaal recht (2e editie). Oxford University Press.
  • Crawford, J. (2012). Brownlie’s Principles of Public International Law (8e editie). Oxford University Press.
  • Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). (2021). Wereldwijde schattingen van het aantal internationale migrerende werknemers. Opgehaald van de website van de ILO.
  • Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR). (2023). Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden. Opgehaald van de website van het OHCHR.
  • Pécoud, A., & de Guchteneire, P. (2006). Migratie, mensenrechten en de Verenigde Naties: een onderzoek naar de belemmeringen voor het VN-Verdrag inzake de rechten van migrerende werknemers. International Migration Review, 40(3), 614-638.
  • Verenigde Naties. (1969). Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht. Treaty Series, deel 1155, blz. 331.
  • Verenigde Naties. (1990). Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden. Resolutie 45/158 van de Algemene Vergadering.
  • Verdractenverzameling van de Verenigde Naties. (2024). Status van verdragen: Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht. Opgehaald van de website van de Verdractenverzameling van de VN.

Opmerking: Dit artikel is opgemaakt voor WordPress met de juiste blokelementen voor koppen, alinea’s en lijsten, om compatibiliteit met de editor van het platform te waarborgen. De inhoud omvat ongeveer 4500 woorden en gaat diep in op de gevraagde onderwerpen.