Het verdragsproces van Groenland: Constitutioneel kader en internationale verplichtingen

Inleiding

Groenland neemt als autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken een unieke positie in op het gebied van internationaal recht en verdragsvorming. De relatie van Groenland met Denemarken, die wordt gekenmerkt door een complexe constitutionele regeling, geeft vorm aan zijn vermogen om internationale overeenkomsten aan te gaan en tegelijkertijd een evenwicht te vinden tussen interne autonomie en externe verplichtingen. Dit artikel onderzoekt het verdragsvormingsproces van Groenland binnen zijn constitutionele kader, met de nadruk op de juridische mechanismen die het land in staat stellen om verdragen aan te gaan, zijn benadering van het opnemen van internationale verplichtingen in het nationale recht en zijn relatie met het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT) van 1969. Door deze elementen te analyseren, wil deze discussie duidelijkheid verschaffen over de rol van Groenland in internationale betrekkingen en inzichten bieden voor andere landen die verdragen willen sluiten met dit autonome gebied.

De analyse begint met het schetsen van het constitutionele kader van Groenland, met een specifieke verwijzing naar de wettelijke bepalingen inzake verdragsbevoegdheden. Vervolgens wordt onderzocht of Groenland een monistische of dualistische benadering van het internationaal recht aanhangt en hoe verdragen worden omgezet in nationale wetgeving. Tot slot gaat het artikel in op de status van Groenland met betrekking tot het VCLT en bespreekt het de implicaties voor andere landen die overeenkomsten sluiten met Groenland. Dit uitgebreide onderzoek probeert bij te dragen aan het bredere discours over het snijvlak van autonomie, constitutioneel recht en internationale verplichtingen in niet-soevereine entiteiten.

Het constitutionele kader van Groenland voor het sluiten van verdragen

De juridische en politieke status van Groenland als autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken wordt voornamelijk geregeld door de Deense grondwet en de wet inzake zelfbestuur van Groenland (Wet nr. 473 van 12 juni 2009). Hoewel Groenland geen afzonderlijke, op zichzelf staande grondwet heeft, is zijn autonomiekader vastgelegd in deze wet, waarin de verdeling van de bevoegdheden tussen de Groenlandse regering (Naalakkersuisut) en de Deense autoriteiten is vastgelegd. De wet dient als basisdocument voor het zelfbestuur van Groenland en vormt de basis voor de verdragsrechtelijke capaciteit van het land.

Krachtens de wet inzake zelfbestuur van Groenland heeft Groenland een aanzienlijke autonomie op het gebied van binnenlandse zaken, waaronder onderwijs, gezondheidszorg en natuurlijke hulpbronnen. Buitenlandse zaken en defensie vallen echter onder de bevoegdheid van het Koninkrijk Denemarken, zoals bepaald in artikel 11 van de wet. Dit artikel bepaalt dat “de regering van Groenland moet worden geraadpleegd voordat het Koninkrijk internationale overeenkomsten sluit die van bijzonder belang zijn voor Groenland” (Wet betreffende het zelfbestuur van Groenland, 2009). Deze bepaling voorziet in een adviserende rol voor Groenland bij verdragsprocessen die rechtstreeks van invloed zijn op zijn belangen, hoewel de uiteindelijke bevoegdheid voor het sluiten van verdragen bij de Deense regering ligt.

Artikel 13 van de wet bepaalt verder dat de Groenlandse regering namens het Koninkrijk Denemarken mag onderhandelen over internationale overeenkomsten met buitenlandse staten en internationale organisaties en deze mag sluiten, mits deze overeenkomsten uitsluitend betrekking hebben op gebieden die onder de jurisdictie van Groenland vallen en in overeenstemming zijn met het bredere buitenlandse beleid van het Koninkrijk. Deze gedelegeerde bevoegdheid is belangrijk, omdat Groenland hierdoor binnen bepaalde grenzen rechtstreeks verdragen kan sluiten. Groenland heeft bijvoorbeeld visserij- en handelsovereenkomsten gesloten met buurlanden als Canada en Noorwegen, vaak in samenwerking met Deense autoriteiten (Ackrén, 2014).

Bovendien wordt in artikel 14 van de wet een mechanisme beschreven voor het oplossen van geschillen tussen Groenland en Denemarken over het sluiten van verdragen. Als er onenigheid bestaat over de vraag of een internationale overeenkomst onder de verantwoordelijkheid van Groenland valt, wordt de zaak voorgelegd aan een gemengde commissie bestaande uit vertegenwoordigers van beide regeringen. Deze gezamenlijke aanpak onderstreept de gedeelde verantwoordelijkheid voor internationale verplichtingen en erkent tegelijkertijd de autonome status van Groenland.

Het is belangrijk op te merken dat de verdragsvormende bevoegdheid van Groenland niet absoluut is en onderworpen blijft aan de overkoepelende soevereiniteit van het Koninkrijk Denemarken. Deze relatie weerspiegelt andere autonome gebieden, zoals de Faeröer, die ook binnen het constitutionele kader van Denemarken opereren. De wettelijke bepalingen in de Wet op het zelfbestuur van Groenland weerspiegelen een delicaat evenwicht tussen autonomie en integratie en zorgen ervoor dat de internationale verplichtingen van Groenland in overeenstemming zijn met de bredere diplomatieke doelstellingen van het Koninkrijk (Gad, 2014).

Monistische of dualistische benadering: Opname van verdragen in nationaal recht

Het onderscheid tussen monistische en dualistische benaderingen van internationaal recht is cruciaal om te begrijpen hoe verdragen worden geïntegreerd in het rechtssysteem van een land. In een monistisch systeem maakt het internationaal recht na ratificatie automatisch deel uit van het nationaal recht, zonder dat er extra wetgevende actie nodig is. In een dualistisch systeem daarentegen moeten internationale verdragen omgezet worden in nationale wetgeving door middel van specifieke wetgeving voordat ze binnenlands afgedwongen kunnen worden (Cassese, 2005).

Groenland, dat opereert binnen het juridische kader van het Koninkrijk Denemarken, volgt over het algemeen een dualistische benadering van het internationale recht, in overeenstemming met de eigen juridische traditie van Denemarken. In Denemarken worden internationale verdragen na ratificatie niet automatisch onderdeel van de nationale wetgeving. In plaats daarvan moeten ze worden opgenomen door een besluit van het Deense parlement (Folketing) of, in het geval van Groenland, door wetgeving van het Groenlandse parlement (Inatsisartut) als het verdrag betrekking heeft op gebieden die onder de jurisdictie van Groenland vallen (Spiermann, 2006). Deze dualistische benadering wordt weerspiegeld in de juridische praktijken van Groenland, waar verdragen niet direct toepasbaar zijn zonder wetgevende actie op het juiste overheidsniveau.

Als Groenland bijvoorbeeld onderhandelt over een verdrag inzake visserij – een gebied dat onder zijn wetgevende bevoegdheid valt – moet de overeenkomst worden geïmplementeerd door middel van een besluit van de Inatsisartut om afdwingbaar te worden binnen de Groenlandse wetgeving. Evenzo kunnen verdragen waarover Denemarken namens het Koninkrijk onderhandelt en die gevolgen hebben voor Groenland, moeten worden opgenomen in de Deense wetgeving, mogelijk met inbreng van Groenlandse autoriteiten om ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met de lokale context (Harhoff, 1983). Dit proces zorgt ervoor dat internationale verplichtingen worden afgestemd op de specifieke juridische en culturele omgeving van Groenland, hoewel het kan leiden tot vertragingen of complexiteit bij de tenuitvoerlegging.

De dualistische aard van het Groenlandse rechtsstelsel betekent ook dat er een duidelijke scheiding is tussen internationaal en binnenlands recht. Rechtbanken in Groenland passen, als onderdeel van het Deense rechtssysteem, internationale verdragen niet rechtstreeks toe, tenzij deze zijn opgenomen in de nationale of Groenlandse wetgeving. Deze benadering staat in contrast met monistische systemen waar verdragen rechtstreeks kunnen worden ingeroepen door binnenlandse rechtbanken. Groenlandse en Deense rechtbanken kunnen echter verwijzen naar internationale verplichtingen als interpretatie-instrumenten, met name in mensenrechtenzaken, zelfs als de verdragen niet formeel zijn opgenomen (Hoffman & Thorburn Stern, 2020).

Het dualistische kader biedt Groenland een zekere mate van flexibiliteit bij het beheer van zijn internationale verplichtingen. Het stelt de Groenlandse regering in staat om de gevolgen van verdragen voor haar autonome bestuursgebieden te beoordelen en deze via wetgevingsprocessen aan te passen aan de lokale behoeften. Deze aanpak kan echter ook uitdagingen met zich meebrengen, met name wat betreft het tijdig nakomen van internationale verplichtingen, aangezien knelpunten op wetgevingsgebied in het Deense of het Groenlandse parlement de tenuitvoerlegging kunnen belemmeren.

Groenland en het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969)

Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VCLT), aangenomen op 23 mei 1969 en in werking getreden op 27 januari 1980, wordt algemeen beschouwd als de hoeksteen van het internationale verdragenrecht. Het codificeert de gebruikelijke regels voor de totstandkoming, interpretatie en beëindiging van verdragen tussen staten. Gezien de status van Groenland als een niet-soevereine entiteit, wordt zijn relatie met het VCLT bemiddeld via het Koninkrijk Denemarken, dat partij is bij het verdrag omdat het het op 6 juni 1977 heeft geratificeerd (United Nations Treaty Series, 1980).

Als autonoom gebied is Groenland zelf geen directe partij bij het VCLT, aangezien het verdrag in de eerste plaats van toepassing is op soevereine staten. Aangezien de ratificatie door Denemarken zich echter uitstrekt tot het hele Koninkrijk, inclusief Groenland, zijn de principes en regels van het VCLT van toepassing op verdragen waarbij Groenland betrokken is wanneer er namens of in coördinatie met het Koninkrijk over wordt onderhandeld. Dit betekent dat de verdragsvormingsprocessen van Groenland, in het bijzonder die onder het gezag van de Deense regering, worden geleid door de bepalingen van het VCLT, zoals die met betrekking tot verdragsvorming (artikelen 6-18), uitlegging (artikelen 31-33) en beëindiging (artikelen 54-64) (Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, 1969).

Voor andere landen die verdragen met Groenland willen sluiten, heeft deze relatie met het VCLT belangrijke implicaties. Ten eerste onderstreept het de noodzaak om Deense autoriteiten te betrekken bij verdragsonderhandelingen, met name voor overeenkomsten die verder reiken dan de autonome bevoegdheden van Groenland. De regels van het VCLT over de geldigheid van verdragen en goede trouw (pacta sunt servanda, artikel 26) bieden een voorspelbaar kader voor dergelijke verbintenissen en zorgen ervoor dat overeenkomsten met Groenland, als onderdeel van het Koninkrijk Denemarken, juridisch bindend zijn onder het internationaal recht.

Ten tweede suggereert de toepassing van het VCLT door Denemarken dat andere landen zich moeten houden aan de beginselen van het VCLT bij onderhandelingen met Groenland, zelfs op gebieden waar Groenland verdragsvormende autoriteit heeft gedelegeerd. Zo moeten verdragen die betrekking hebben op de natuurlijke hulpbronnen of zeegrenzen van Groenland worden gesloten met begrip voor de procedurele en materiële regels die in het VCLT worden uiteengezet, zoals die welke betrekking hebben op instemming (artikel 11) en voorbehouden (artikelen 19-23). Deze naleving helpt potentiële juridische geschillen te beperken en zorgt voor wederzijdse erkenning van verdragsverplichtingen (Sinclair, 1984).

Ten derde benadrukt de indirecte relatie van Groenland met het VCLT het belang van internationaal gewoonterecht bij het maken van verdragen. Zelfs als sommige bepalingen van het VCLT niet rechtstreeks van toepassing zijn vanwege de niet-soevereine status van Groenland, worden veel van zijn regels beschouwd als een weerspiegeling van het internationaal gewoonterecht en zijn ze dus bindend voor alle staten, inclusief de staten die met Groenland in zee gaan. Dit is met name relevant voor staten die zelf geen partij zijn bij het VCLT, maar die nog steeds interactie met Groenland kunnen hebben op grond van gewoonterecht (Villiger, 2009).

Implicaties voor internationale partners

De unieke grondwettelijke regeling en het verdragsvormingsproces van Groenland vormen aparte overwegingen voor staten en internationale organisaties die formele overeenkomsten met dit land willen sluiten. Inzicht in de wisselwerking tussen de autonomie van Groenland en de soevereiniteit van Denemarken is cruciaal voor het waarborgen van de geldigheid en afdwingbaarheid van dergelijke overeenkomsten. Dit hoofdstuk onderzoekt de belangrijkste implicaties voor internationale partners op basis van het wettelijke kader van Groenland en zijn relatie met het VCLT.

Een primaire implicatie is de noodzaak van coördinatie met zowel de Groenlandse als de Deense autoriteiten tijdens verdragsonderhandelingen. Zoals uiteengezet in de wet inzake het zelfbestuur van Groenland, kan Groenland onderhandelen over overeenkomsten die onder zijn bevoegdheid vallen, maar deze moeten vaak worden gesloten in naam van het Koninkrijk Denemarken. Internationale partners moeten daarom in contact treden met de Naalakkersuisut voor zaken die onder de jurisdictie van Groenland vallen en ervoor zorgen dat het Deense ministerie van Buitenlandse Zaken op de hoogte wordt gesteld en waar nodig wordt ingeschakeld. Gebeurt dit niet, dan kan dit leiden tot juridische problemen of vertragingen in het ratificatieproces.

Daarnaast betekent de dualistische benadering van het internationaal recht in Groenland en Denemarken dat verdragen mogelijk moeten worden opgenomen in de nationale wetgeving voordat ze kunnen worden afgedwongen. Internationale partners moeten anticiperen op mogelijke wetgevingsprocessen in de Inatsisartut of de Folketing, afhankelijk van de reikwijdte van het verdrag. Dit kan van invloed zijn op de tijdlijn voor implementatie en vereist geduld en flexibiliteit van de onderhandelende partijen. Voor een verdrag over milieubescherming in het Noordpoolgebied waarbij Groenland betrokken is, kan bijvoorbeeld Groenlandse wetgeving nodig zijn om specifieke bepalingen lokaal af te dwingen, zelfs als de overeenkomst op koninkrijksniveau wordt gesloten.

Bovendien biedt de toepassing van het VCLT door Denemarken een geruststellend kader voor internationale partners. De nadruk die het verdrag legt op onderhandelingen te goeder trouw en het bindende karakter van verdragen zorgt ervoor dat overeenkomsten met Groenland, als onderdeel van het Koninkrijk, gebaseerd zijn op gevestigde internationale normen. Staten kunnen vertrouwen op de mechanismen van het VCLT voor het oplossen en interpreteren van geschillen om onduidelijkheden of conflicten aan te pakken die kunnen ontstaan bij de tenuitvoerlegging van verdragen. Dit is met name van belang gezien de toenemende rol van Groenland in Arctische aangelegenheden, waar kwesties als de winning van grondstoffen en klimaatverandering onderwerp zijn van internationale samenwerking (Koivurova, 2011).

Tot slot voegen de zich ontwikkelende aspiraties van Groenland voor meer autonomie of mogelijke onafhankelijkheid een laag van complexiteit toe aan het maken van verdragen. Hoewel Groenland op dit moment gebonden is aan het Deense kader voor buitenlands beleid, kan het politieke traject van het land op de lange termijn zijn internationale verbintenissen beïnvloeden. Internationale partners moeten alert blijven op politieke ontwikkelingen in Groenland, omdat verschuivingen in de relatie met Denemarken aanpassingen in verdragsprotocollen of herinterpretaties van bestaande verplichtingen noodzakelijk kunnen maken.

Uitdagingen en kansen in het verdragsvormingsproces van Groenland

Hoewel het verdragsvormingsproces van Groenland gestructureerd en juridisch onderbouwd is, staat het voor verschillende uitdagingen die van invloed kunnen zijn op de internationale betrekkingen van het land. Een belangrijke uitdaging is de mogelijkheid dat de Groenlandse en Deense prioriteiten niet op elkaar zijn afgestemd. Hoewel de wet op zelfbestuur van Groenland voorziet in mechanismen voor overleg en gezamenlijke besluitvorming, kunnen verschillen in strategische belangen – zoals de focus van Groenland op economische ontwikkeling door het winnen van natuurlijke hulpbronnen versus de nadruk van Denemarken op bredere geopolitieke overwegingen – verdragsonderhandelingen bemoeilijken (Gad & Adler-Nissen, 2013).

Een andere uitdaging ligt in de capaciteitsbeperkingen van de relatief kleine overheid van Groenland. Onderhandelingen over en de uitvoering van internationale overeenkomsten vereisen aanzienlijke juridische, diplomatieke en technische expertise, die binnen de Groenlandse regering beperkt kan zijn. Dit kan leiden tot afhankelijkheid van Deense steun, waardoor de autonome stem van Groenland in internationale aangelegenheden mogelijk wordt ondermijnd. Internationale partners kunnen een constructieve rol spelen door het bieden van steun voor capaciteitsopbouw of technische bijstand ter versterking van het vermogen van Groenland om zich effectief in te zetten voor het sluiten van verdragen.

Ondanks deze uitdagingen biedt de positie van Groenland ook unieke kansen. Door de strategische ligging in het Noordpoolgebied en de enorme natuurlijke hulpbronnen is Groenland een belangrijke speler in regionale en mondiale discussies over klimaatverandering, duurzame ontwikkeling en geopolitiek. Verdragen met Groenland bieden internationale partners toegang tot essentiële hulpbronnen en partnerschappen bij de aanpak van dringende mondiale problemen. Overeenkomsten over wetenschappelijk onderzoek in het Noordpoolgebied of duurzame visserijpraktijken kunnen bijvoorbeeld profiteren van de lokale kennis en inzet van Groenland voor milieubeheer (Ackrén & Jakobsen, 2015).

Bovendien biedt het verdragskader van Groenland, dat wordt ondersteund door de toetreding van Denemarken tot het VCLT en het internationale gewoonterecht, een stabiele en voorspelbare omgeving voor internationale samenwerking. Deze stabiliteit is bijzonder waardevol in een regio die wordt gekenmerkt door concurrerende belangen en complexe juridische geschillen over territoriale rechten en rechten op grondstoffen. Door met Groenland samen te werken via zijn gevestigde juridische processen, kunnen staten bijdragen aan een op regels gebaseerde internationale orde in het Noordpoolgebied.

Conclusie

Het verdragsvormingsproces van Groenland is een fascinerende casestudy van hoe autonomie en soevereiniteit elkaar kruisen in het internationaal recht. Krachtens de wet op het zelfbestuur van Groenland heeft Groenland een gedelegeerde bevoegdheid om te onderhandelen over verdragen en deze te sluiten binnen de gebieden die onder zijn bevoegdheid vallen, terwijl de uiteindelijke bevoegdheid bij het Koninkrijk Denemarken blijft liggen. Dit grondwettelijke kader weerspiegelt een dualistische benadering van het internationale recht, waarbij verdragen eerst in de nationale wetgeving moeten worden opgenomen voordat ze in Groenland kunnen worden afgedwongen. Hoewel Groenland niet rechtstreeks partij is bij het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, zijn de beginselen van dit verdrag van toepassing door de ratificatie ervan door Denemarken, wat een betrouwbare juridische basis biedt voor internationale afspraken.

Voor andere landen vereist de samenwerking met Groenland bij het opstellen van verdragen inzicht in deze duale bestuursstructuur en de procedurele nuances van een dualistisch rechtsstelsel. Coördinatie met zowel Groenlandse als Deense autoriteiten, geduld met wetgevingsprocessen en naleving van VCLT-normen zijn essentieel voor succesvolle overeenkomsten. Ondanks uitdagingen zoals capaciteitsbeperkingen en mogelijke politieke spanningen, bieden het strategische belang van Groenland en de inzet voor internationale samenwerking aanzienlijke mogelijkheden voor zinvolle partnerschappen.

Naarmate Groenland verder gaat op zijn weg naar meer autonomie of mogelijke onafhankelijkheid, kan zijn kader voor verdragsvorming evolueren, wat voortdurende aandacht van de internationale gemeenschap nodig maakt. Deze analyse onderstreept het belang van het respecteren van de unieke wettelijke status van Groenland en het tegelijkertijd bevorderen van een gezamenlijke aanpak om gezamenlijke mondiale uitdagingen aan te pakken. Door dit te doen, kunnen staten duurzame en wederzijds voordelige relaties met Groenland opbouwen in het complexe landschap van internationale betrekkingen.

Referenties

Ackrén, M. (2014). De paradiplomatieke betrekkingen van Groenland. In Arctisch bestuur: Beleid en recht (pp. 45-60). I.B. Tauris.
Ackrén, M., & Jakobsen, U. (2015). Groenland als zelfbesturend subnationaal gebied in internationale betrekkingen: Past, Current, and Future Perspectives. Polair verslag, 51(4), 404-412.
Wet op het zelfbestuur van Groenland. (2009). Wet nr. 473 van 12 juni 2009. Deens parlement.
Cassese, A. (2005). Internationaal recht (2e editie). Oxford University Press.
Gad, U. P. (2014). Groenland: Een post-Deense soevereine natiestaat in wording. Samenwerking en Conflict, 49(1), 98-118.
Gad, U. P., & Adler-Nissen, R. (2013). Postkoloniale soevereiniteitsspelen: Groenland en de Faeröer in de Europese Unie. Global Society, 27(2), 145-163.
Harhoff, F. (1983). De terugtrekking van Groenland uit de Europese Gemeenschappen. Common Market Law Review, 20(1), 13-33.
Hoffman, T., & Thorburn Stern, R. (2020). Monisme en dualisme in het internationaal recht: Implicaties voor mensenrechtenverdragen. Europees Tijdschrift voor Internationaal Recht, 31(3), 789-810.
Koivurova, T. (2011). De juridische status van Arctische staten en autonome gebieden in het internationaal recht. Arctic Review on Law and Politics, 2(1), 23-40.
Sinclair, I. (1984). Het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (2e editie). Manchester University Press.
Spiermann, O. (2006). De dualistische traditie van Denemarken in het internationaal recht. Nordic Journal of International Law, 75(1), 39-68.
Verdragsreeks van de Verenigde Naties. (1980). Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, 23 mei 1969, in werking getreden op 27 januari 1980. Verenigde Naties.
Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht. (1969). Aangenomen op 23 mei 1969, in werking getreden op 27 januari 1980, 1155 UNTS 331.
Villiger, M. E. (2009). Commentaar op het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht 1969. Brill.